Ana Sayfa||Araştırmalar ||Editör ||Site  Haritası|  

ENGLISH |DEUTSCHE 

Sosyal Hizmet Mesleği
Mesleki Bilgiler
SHU Yazıları
SHU Yayınları
SHU Araştırmaları
SHU İsim Listesi
Sosyal Hizmet Alanları
Çocuk Refahı
Gençlik Alanı
Yaşlılık ve Sorunları
Aile Sorunları
Sosyal Sorunlar
Engeliler ve Sorunları
Tıbbi Sosyal Hizmet

İş İlanları

Kurum İlanları
Eleman İlanları
İş İlanı Verme
Bireysel Gelişim
Bireysel Gelişim
NLP
Toplam Kalite
Beden Dili
İletişim Bilgisi
Halkla İlişkiler
Ana-Baba Okulu
Sosyal Bilimler
Sosyoloji
Psikoloji
Sosyal Siyaset
Sosyal Siyaset Bilgileri
Kitap / Sanat
Kültür/Sanat
Kitap Tanıtımı
İnsan Hakları Bilgileri

 


Aile İçinde Çocuğa Yönelik Şiddet ve Anne Tutumları

Yrd. Doç. Dr. Sezer AYAN Cumhuriyet Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü
Yrd. Doç. Dr. Gazanfer KAYA Adıyaman Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü



Özet
Çalışmanın konusu “Aile İçinde Çocuğuna Şiddet uygulayan Annelerin Sosyolojik ve İletişimsel Özellikleridir”. Amaç annenin sosyolojik ve iletişimsel özelliklerinin aile içi çocuğa yönelik şiddet olaylarının yaşanmasında ne derece etkili olduğunu saptayabilmektir. Yöntem: Çalışmanın evrenini, Sivas merkez ilçede bulunan 70 ilköğretim okulunun VI, VII ve VIII. sınıf ikinci kademe öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklem oluşturulurken, okullar, bulundukları mahallelerin sosyo-ekonomik ve kültürel düzeylerine göre; düşük, orta ve yüksek olmak üzere üç bölgeye ayrılmış ve her bir bölgeden bu bölgeyi temsil edecek niteliklere sahip beş okul, toplam onbeş okul seçilmiştir. Bu onbeş okuldan örnekleme dâhil edilen öğrenci sayısı 655’dir. Araştırma verileri, öğrencilerin ve annelerinin soyo-demografik özellikleri, aile yapısı, anne ile aile içi ilişkilerinin niteliği ve aile içinde çocuğun annesi tarafından şiddete maruz kalmasında etkili olabileceği düşünülen ilişki ve faktörleri belirlemeye yönelik sorulardan oluşan anket formu ile toplanmıştır. Bulgular: Çalışmada, anneleri tarafından şiddete uğradığı tespit edilen çocukların (öğrencilerin) örnekleme oranı %54 olarak tespit edilmiştir. Etkili olan değişkenleri saptamak amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizinden elde edilen sonuçlar, öğrencinin annesi tarafından şiddete uğramasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde (p<0,05) etkisi olan değişkenlerin sırasıyla ailede yaşayan birey sayısı, annenin eğitim düzeyi, mesleği, ailenin aylık geliri, çocuğun arkadaşını tanıma ve eve gelmesine izin verme, ailede karar alma biçimi, anne baba arasında şiddet ilişkisi, annenin çocuğa davranış tarzı, anneden korkma ve sorunlarını anne ile rahatça konuşabilme olduğunu göstermiştir.
Anahtar kelimeler: Çocuğa yönelik şiddet, istismarcı annenin sosyolojik ve iletişimsel özellikleri.

*18-20 Kasım 2009 tarihlerinde gerçekleştirilen Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 7. Anadolu Adli Bilimler Kongresi’nde sunulumuş bildiridir.

Giriş
Toplumsal ve ekonomik alanda çocuğa uygulanan şiddet eylemlerinin en yaygını aile içinde yaşanan şiddet eylemleridir. Aile içinde yaşanan şiddetten çocuklar farklı biçimlerde etkilenmektedirler. Bir taraftan şiddet gören annenin çocuğuna şiddet göstermesi, diğer taraftan ana-baba arasındaki şiddet sahnesine tanık olan çocuğun duygusal yıkımı şeklinde çocuklar sıklıkla yetişkin aile üyeleri arasındaki şiddetin kurbanı olurlar. Yapılan çalışmalar aile içi şiddet olaylarında şiddeti uygulayanların genellikle erkekler, şiddete maruz kalanların ise genellikle kadınlar ve çocuklar olduğunu göstermektedir (Dobash ve Dobash, 1979; Ünver, 2003; Nicolson ve Wilson, 2004; CDC, 1998; Walker, 1994; Roberts, 1987; Rıttersberger, 1997). Ayrıca, pek çok aile kesiminde, çocuk eğitiminin önemli bir unsuru olan ödüllendirme ve cezalandırmanın bilinçsizce uygulanması ve çocukların terbiye amacıyla dövülmeleri gibi nedenler de istismarın belirgin örnekleri olarak gösterilebilir (Doğramacı, 1988; Yıldırım, 1998; Öztürk, 1999).
Dünya Sağlık Örgütü (WHO, 1992) tanımında, şiddetin aile içinde çocuğa yönelik boyutu fiziksel ve/veya duygusal her türlü kötü muamele, cinsel istismar, ihmal veya kar amaçlı davranış ya da, sorumluluk, güven ve güç ilişkisi içinde gelişen veya çocuğun sağlığına, sağ kalımına, gelişmesine ve saygınlığına gerçek ya da potansiyel zarar verme tehlikesi olan her türlü davranış olarak tanımlanmaktadır.
Aile içi çocuğa yönelik şiddet çocukta fiziksel yaralanmalara yol açmasının yanı sıra bilişsel, davranışsal, sosyal ve duygusal fonksiyonlar üzerinde zararlı etkilere de sahiptir. Şiddet çocuklarda sağlık sorunlarına yol açmakta ve aile içi şiddetin tüm genetik hastalıkların toplamından daha fazla insanın hayatına zarar verdiği bildirilmektedir (Nicolson ve Wilson, 2004: 267). Yapılan çalışmalar aile ortamında çocuğa şiddet uygulanmasının çocuğun gelecek hayatında çok önemli olumsuz etkiler yaratacağını göstermektedir (Ehrensaft, 2001; Kaufman ve Zigler, 1987; Widom 1996). Bu nedenlerden dolayı, ebeveynlerin şiddete yönelik davranışlarının nedenine inmek, çocuğa yönelik şiddeti önlemede ilk adım olarak kabul edilmektedir.
Bu çalışma aile içerisinde çocuğuna şiddet uygulayan annelerin sosyolojik ve iletişimsel özelliklerini belirleyebilmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Birçok çalışmada çocuğa yönelik şiddet olaylarında daha çok anneler suçlu bulunmuştur. Bunun en önemli nedenlerinden biri, annenin aile içerisinde eşi tarafından şiddete maruz kalmasının, çocuğun aile içerisinde şiddete maruz kalma olasılığını arttırmasıdır (CDC, 1998; Walker, 1994; Dobash ve Dobash, 1979; BBAAK, 2001; Coohey, 2004; Tajima,2002).
Materyal ve Metod
Araştırmada aile içi çocuğa yönelik istismar ve ihmale neden olduğu düşünülen psikolojik ve iletişimsel faktörler, annenin çocuğa genel davranışı ve çocukla ilgilenme biçimi, çocuğun engellenmesi, sevgisizlik güvensizlik ve saldırganlık gösteren örneklere maruz kalması, sosyolojik nitelikte faktörler ise çocuğun kır ya da kent kökenli olması, cinsiyeti, aile yapısı, annenin mesleği, eğitimi, gelir düzeyi ve aile içi ilişkilerin niteliği gibi faktörler olarak ele alınıp incelenmiştir.
Evreni, Sivas merkez ilçede bulunan 70 ilköğretim okulunun VI, VII ve VIII. sınıf ikinci kademe öğrencileri oluşturmaktadır. Evreni oluşturan öğrencilerin, ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasından seçilmesinin nedeni, ergenlik döneminin ilk aşaması olan erinlik dönemi öğrencilerinin araştırmaya tabii tutulması ve bu gelişim aşamasının 12-16 yaşları arasını kapsamasıdır. Evreni oluşturan öğrencilerin %4’ü örnekleme girmiş ve oranlı tabakalı örneklem yoluyla seçilen 655 öğrenci uygulamaya katılmıştır. Örnekleme giren öğrencilerin 315 kız ve 340 erkek öğrencidir. Araştırma, şiddet açısından sadece ergenlik (ön ergenlik, erinlik) dönemi ile sınırlandırılmıştır. Bu sınırlandırmanın nedeni, ergenliğin güç ve çalkantılı bir dönem olmasıdır (Marino, 2004; Khuri ve Diğerleri, 2004; Nayak, 2003). Ergenlik döneminde yaşanan uyumsuzlukların nedeni, ergenin gelişiminin psikolojik ve fiziksel açıdan çok hızlı olması, ergenin bu değişikliklere hazırlıklı olmaması, toplumun ergen için koyduğu ölçütlerle ergen arasındaki uyuşmazlık ve bu uyuşmazlığın ergenin davranışları üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olmasıdır. Ergene karşı yetişkinin baskı ve yasaklara dayanan disiplin anlayışı olumlu ve yapıcı olması gereken bu evreyi, çatışmalarla dolu, olumsuz bir döneme dönüştürebilmekte ve ergenin ailede şiddete uğrama olasılığını da arttırmaktadır (Yavuzer, 1992: 268-270)
Bulgular:
Çocukların aile içerisinde anneleri tarafından şiddete maruz kalmasında etkili olan anneye ilişkin özellikleri belirleyebilmek için oluşturulan hipotezleri test etmek amacıyla ki kare analizi yapılmıştır. Analiz sonuçları aşağıda tablolar halinde sunulmuştur.

Tablo 1: Çocuğun Yaşı ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

 

Sayı

%

Sayı

          %

Sayı

      %

11

9

64

5

36

14

100

12

87

56

68

44

155

100

13

125

53

110

47

235

100

14

107

52

100

48

207

100

15

22

58

16

42

38

100

16

2

33

4

67

6

100

Toplam

352

54

303

46

655

100

c2=2,62; p=0,757>0,05


Araştırmada “H1: Çocuğun yaşı ile annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilişki vardır” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 1) çocuğun yaşı ile annesi(2=2,62; p=0,757>0,05; Hipotez 1a red) tarafından şiddet görmesi arasında anlamlı düzeyde ilişki olmadığı görülmektedir.

Tablo 2: Çocuğun Cinsiyeti ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu
 

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

 

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

       %

Kız

167

53

148

47

315

100

Erkek

185

54

155

46

340

100

Toplam

352

54

303

46

655

100

c2=0,12; p=0,720>0,05


Araştırmada “H2: Çocuğun cinsiyeti ile annesi tarafından şiddete uğraması arasında
ilgi vardır” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 2) çocuğun cinsiyet ile annesi tarafından şiddet görmesi arasında anlamlı düzeyde ilişki olmadığı (2=0,12; p=0,720>0,05; Hipotez 2 red); görülmektedir.

Tablo 3: Ailenin Kır ya da Kent Kökenli Olması ve Aile İçinde Şiddete Uğrama

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

 

%

%

Sayı

%

Sayı

%

Köy

32

71

13

29

45

100

İlçe

24

53

21

47

45

100

Şehir

296

52

269

48

565

100

Toplam

352

54

303

46

655

100

Yurtdışı kategorisi Şehir kategorisi ile birleştirilmiştir.

c2=5,88; p=0,053>0,05

Araştırmada “H3: Ailenin kır ya da kent kökenli olması ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 3) ailenin kökeni ile çocuğun annesi (2=5,88; p=0,053>0,05; Hipotez 3 red) tarafından şiddete uğraması arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı görülmektedir.


Tablo 4: Ailede Yaşayan Birey Sayısı ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu
Anneden Dayak Yeme Durumu

Tablo 4: Ailede Yaşayan Birey Sayısı ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

 

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

2 kişi

5

36

9

64

14

100

3-4 kişi

86

47

98

53

184

100

5-6 kişi

197

58

143

42

340

100

7 kişi ve üzeri

50

53

45

47

95

100

Toplam

338

53

295

47

633

100

c2=7,88; p=0,049<0,05

Aştırmada “H4: Aile yaşayan bireylerin sayısı ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilişki vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 4) aile içinde yaşayan birey sayısının çocuğun annesi tarafından şiddet görmesi ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu (2=7,88; p=0,049<0,05; Hipotez 4 kabul); görülmektedir.

Tablo 5: Annenin Eğitim Düzeyi ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

Annenin Eğitimi

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

Okur yazar değil

31

56

24

44

55

100

Sadece okur yazar

21

78

6

22

27

100

İlkokul mezunu

162

56

128

44

290

100

Ortaokul mezunu

62

55

51

45

113

100

Lise mezunu

63

49

66

51

129

100

Üniversite mezunu

13

32

28

68

41

100

Toplam

352

54

303

46

655

100

c2=16,26; p=0,006<0,05

 

Araştırmada “H5: Annenin eğitim düzeyi ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 5) annenin eğitim düzeyinin çocuğun annesi tarafından şiddet görmesi ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu (c2=16,26; p=0,006<0,05; Hipotez 5 kabul); görülmektedir.

 

Araştırmada “H5: Annenin eğitim düzeyi ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 5) annenin eğitim düzeyinin çocuğun annesi tarafından şiddet görmesi ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu (2=16,26; p=0,006<0,05; Hipotez 5 kabul); görülmektedir.

      Tablo 6: Annenin Mesleği ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

Annenin Mesleği

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

Ev hanımı

323

55

262

45

585

100

Ücretli çalışan

15

33

31

67

46

100

Serbest meslek

12

57

9

43

21

100

Toplam

350

54

302

46

652

100

c2=8,86; p=0,012<0,05

 


Araştırmada “H6: Anne mesleği ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 6) annenin mesleğinin çocuğun annesi tarafından şiddet görmesi ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu (2=8,86; p=0,012<0,05; Hipotez 6 kabul); görülmektedir.

Tablo 7: Ailenin Gelir Düzeyi ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

 

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

500 YTL’den az

65

65

35

35

100

100

501-1000 YTL

73

54

62

46

135

100

1001-1500 YTL

43

43

58

57

101

100

1501-2000 YTL

9

31

20

69

29

100

2000 YTL’den fazla

16

50

16

50

32

100

Toplam

206

52

191

48

397

100

c2=15,75; p=0,003<0,05

 

Araştırmada “H7: Ailenin gelir düzeyi ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 7) ailenin gelir düzeyinin çocuğun annesi tarafından şiddet görmesi ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu (c2=15,75; p=0,003<0,05; Hipotez 7 kabul);  görülmektedir.

 



Araştırmada “H7: Ailenin gelir düzeyi ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 7) ailenin gelir düzeyinin çocuğun annesi tarafından şiddet görmesi ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu (2=15,75; p=0,003<0,05; Hipotez 7 kabul); görülmektedir.

Tablo 8: Ailede Kararların Alınma Biçimi ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

 

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

Hepimizi ilgilendiren bir konuda hep birlikte karar veririz.

219

49

226

51

445

100/ 68

Ara sıra biz kardeşlerinde fikri alınır

28

55

23

45

51

 100/ 8

Fikrimiz alınmaz sadece annem babam karar verir.

69

69

31

31

100

100 /15

Hepimizi ilgilendiren konularda sadece annem söz sahibidir.

9

75

3

25

12

100 /2

Hepimizi ilgilendiren konularda sadece babam söz sahibidir.

17

55

14

45

31

100 /5

Diğer

7

58

5

42

12

100 /2

Toplam

349

54

302

46

651

100/ 100

c2=15,35; p=0,009<0,05

Araştırmada “H8: Ailede kararların alınma biçimi ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 8) ailede kararların alınma biçimi ile çocuğun annesi (2=15,35; p=0,009<0,05; Hipotez 8 kabul) tarafından şiddet görmesi arasında anlamlı düzeyde ilişki olduğu görülmektedir.
 

Tablo 9: Anne Baba Arasında Şiddet ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

 

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

Anne baba kavga eder

234

70

101

30

335

100

Anne baba kavga etmez

118

37

202

63

320

100

Toplam

352

54

303

46

655

100

c2=71,58; p=0,000<0,05

Araştırmada “H9: Ebeveynlerin birbirlerine yönelik şiddet eylemlerinde bulunmaları ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 9) anne babanın kavga edip etmemesi ile çocuğun annesi (2=71,58; p=0,000<0,05; Hipotez 9 kabul) tarafından şiddete maruz kalması arasında anlamlı düzeyde ilgi bulunduğu görülmektedir.

Tablo 10: Annenin  Davranış Tarzı ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

Annenin Davranış Tarzı

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

Olumlu

(sevecen, aşırı koruyucu)

201

45

241

55

442

100

Hem olumlu hem olumsuz

(bazen iyi bazen kötü)

131

71

54

29

185

100

Olumsuz

(çok sert, ilgisiz, sevgisiz)

13

87

2

13

15

100

Toplam

345

54

297

46

642

100

c2=40,37; p=0,000<0,05

Araştırmada “H10: annenin çocuğa karşı davranış tarzıı ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 10) annelerin çocuklarına davranış tarzları ile çocuğun annesi (c2=40,37; p=0,000<0,05; Hipotez 10 kabul) tarafından şiddete maruz kalması arasında anlamlı düzeyde ilgi bulunduğu görülmektedir.

Araştırmada “H10: annenin çocuğa karşı davranış tarzıı ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 10) annelerin çocuklarına davranış tarzları ile çocuğun annesi (c2=40,37; p=0,000<0,05; Hipotez 10 kabul) tarafından şiddete maruz kalması arasında anlamlı düzeyde ilgi bulunduğu görülmektedir.

Tablo 11- Annenin Çocuğun Arkadaşlarını Tanıması ve Çocuğun Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

Annenin Tanıması

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

Tanıyor

302

52

277

48

579

100

Tanımıyor

43

67

21

33

64

100

Toplam

345

54

298

46

643

100

c2=5,23; p=0,022<0,05

 

 

 


Araştırmada “H11: Annenin çocuğun arkadaşlarını tanıma durumları ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 11) annenin çocuğun arkadaşlarını tanıyıp tanımaması ile çocuğun annesi (c2=5,23; p=0,022<0,05; Hipotez 11 Kabul) tarafından şiddete maruz kalması arasında anlamlı düzeyde ilişki bulunduğu; görülmektedir.

Tablo 12: Annenin Çocuğun Arkadaşlarına İzin Vermesi ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

Annenin İzin Vermesi

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

İzin veriyor

283

51

274

49

557

100

İzin vermiyor

53

72

21

28

74

100

Toplam

336

53

295

47

631

100

c2=11,36; p=0,001<0,05

 

Araştırmada “H12: Annenin çocuğun arkadaşlarının eve gelmelerine izin vermesi ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 12) annelerin çocuğun arkadaşlarını eve getirmesine izin verip vermemeleri ile çocuğun annesi (c2=11,36; p=0,001<0,05; Hipotez 12 Kabul) tarafından şiddete maruz kalması arasında anlamlı düzeyde ilgi bulunduğu görülmektedir.

 



Araştırmada “H12: Annenin çocuğun arkadaşlarının eve gelmelerine izin vermesi ile çocuğun annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 12) annelerin çocuğun arkadaşlarını eve getirmesine izin verip vermemeleri ile çocuğun annesi (c2=11,36; p=0,001<0,05; Hipotez 12 Kabul) tarafından şiddete maruz kalması arasında anlamlı düzeyde ilgi bulunduğu görülmektedir.

Tablo 13: Anneden Korkma ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

Anneden Korkma

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

Korkuyor

54

82

12

18

66

100

Korkmuyor

265

55

214

45

479

100

Toplam

319

59

226

41

545

100

c2=16,77; p=0,000<0,05

Araştırmada “H13: Çocuğun annesinden korkması ile annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 13) çocuğun evde en çok korktuğu kişinin annesi olması ile çocuğun annesi (c2=16,77; p=0,000<0,05; Hipotez 13 Kabul) tarafından şiddete maruz kalması arasında anlamlı düzeyde ilişki bulunduğu görülmektedir.

Tablo 14: Anne ile Sorunları Paylaşabilme ve Aile İçinde Şiddete Uğrama Durumu

 

Anneden Dayak Yeme Durumu

 

Evet

Hayır

Toplam

Sorunları Paylaşabilme

Sayı

%

Sayı

%

Sayı

%

Evet

172

47

193

53

365

100

Hayır

170

64

94

36

264

100

Toplam

342

54

287

46

629

100

c2=18,41; p=0,000<0,05

 

Araştırmada “H14: Çocuğun annesi ile sorunlarını rahatça paylaşabilmesi ile annesi tarafından şiddete uğraması arasında ilgi vardır.” hipotezini test etmek amacıyla gerçekleştirilen ki kare analizi sonuçlarına göre (Tablo 14) çocuğun annesi ile sorunlarını rahatça paylaşıp paylaşamaması ile çocuğun annesi (c2=18,41; p=0,000<0,05; Hipotez 14 Kabul) tarafından şiddete maruz kalması arasında anlamlı düzeyde ilgi bulunduğu görülmektedir.

Sonuç ve değerlendirme:
Çocuğun aile içerisinde annesi tarafından şiddete maruz kalmasında etkili olan anne ile ilgili değişkenleri belirlemek amacıyla yapılan Ki kare analizinden elde edilen veriler, ailede yaşayan birey sayısı, annenin eğitim düzeyi, mesleği, ailenin aylık geliri, çocuğun arkadaşını tanıma ve eve gelmesine izin verme, , ailede karar alma biçimi, anne baba arasında şiddet ilişkisi, annenin çocuğa davranış tarzı, anneden korkma, sorunlarını anne ile rahatça konuşabilme değişkenlerinin çocuğun annesi tarafından aile içerisinde şiddete uğramasında belirleyici değişkenler olduğunu ortaya koymuştur. Bu veriler diğer araştırmalardan elde edilen verilerle de uyuşmaktadır.

Araştırmalar, ailede yaşayan birey sayısı ile çocuğa yönelik şiddet arasında doğru bir orantı olduğunu ortaya koymaktadır. Yapılan bir araştırmaya göre, tek çocuklu ailelerde örselenme oranı daha düşük olup, % 24.4 iken, çocuk sayısı arttıkça örselenme oranı da artmaktadır. 2-3 çocuklu ailelerde bu oran % 32.6, dörtten fazla çocuğu olan ailelerde ise % 35.7’dir (Bilir, 1991: 51). Yapılan araştırmalar, çekirdek ailelerde istismar olayının çekirdek olmayan ailelere oranla daha az olduğunu ortaya koymaktadır (Osofosky, 2004; Oskay, 1986; Bilir ve Diğerleri, 1991; BBAAK , 1998; Öztürk, 2000).

Annelerin eğitim durumu ile çocukların örselenmesi arasındaki ilişkiyi inceleyen bir araştırmadan elde edilen sonuçlar, annelerin eğitim düzeyi yükseldikçe çocukların örselenme oranının düştüğünü göstermektedir. Bu araştırmaya göre, hiç eğitimi olmayan annelerin çocuklarında örselenme oranı %36.7 iken, yüksek eğitimli annelerin çocuklarını örselenme oranı %11.6 olarak tespit edilmiştir. (Bilir ve Diğerleri, 1991: 49-52).

Birçok araştırma, sosyo-ekonomik parametrelerden ailenin ekonomik düzeyini, aile içinde çocuğa yönelik şiddete kaynaklık ettiği düşünülen başlıca parametrelerden biri olarak göstermektedir. Annenin sabit gelirli bir işinin olmamasının ya da ev hanımı olmasının bu riski arttırdığına ilişkin araştırmalar çoğunluktadır. (Osofsky, 2004; Marino, 2004; Mian, 2004; Wolf ve Diğerleri, 2004; Öztürk, 2000; BBAAK, 1998).

Yapılan birçok araştırma çocuklara karşı şiddetin bütün (fiziksel, sözel) biçimlerine eş suiistimali olan evlerde, olmayanlara göre daha fazla rastlandığını ortaya koymaktadır. (Tajima, 2002; Osofsky, 2004; Öztürk, 2000; Kaufman ve Henrich, 2000).

Sonuç olarak, aile içinde çocuğun annesi tarafından şiddete maruz kalmasında rol oynayan etkenlerin araştırıldığı çalışmalardan elde edilen veriler; genel olarak çocuğun yaşı, cinsiyeti, annenin sosyo-ekonomik düzeyi, ailede çocuk sayısının fazla olması, annenin kısıtlı bir sosyal çevre içinde bulunması, evlilikle ilgili problemlerinin olması, çocuklukta istismar ve ihmale maruz kalması, alkol, uyuşturucu veya ilaç bağımlısı olması gibi sosyo-ekonomik faktörler yanında, çocuğa yönelik olumsuz tutum ve davranışlara neden olan ve çocukla olumlu ilişkiler geliştirmesine engel bir kişilik yapısına sahip olma, bir başka deyişle yeterli annelik becerilerinden yoksun olma vb. özelliklerin çocuğun aile içerisinde istismar ve ihmal edilme olasılığını arttırdığını göstermektedir (Soler ve Diğerleri, 2000; Roberts, 1987; Kurry ve Diğerleri, 2004; Pfeiffer, Wetzels ve Enzmann, 1999; Osofsky, 2004; Mian, 2004; Zeytinoğlu ve Kozcu, 1990; Görak ve Diğerleri, 1999; Hancı, 2005).

Kısaca, bir yandan sosyal ve çevresel stres yapıcı faktörler, diğer yandan aile üyelerinin olumsuz kişilik özellikleri aile içi ilişkileri olumsuz bir şekilde etkileyerek, aile içi şiddetin ortaya çıkmasında önemli rol oynamaktadır. Ancak bu faktörlerden hiçbirinin tek başına aile içinde çocuğa yönelik şiddeti açıklamada yeterli olamayacağı göz ardı edilmemelidir (BBAAK, 2001: 51-52). Aile içinde çocuğa yönelik şiddet çok boyutlu bir olgu olup, çocuğun hem şiddete maruz kalma biçimi ve hem de şiddete maruz kalmasında rol oynayan faktörler arasında dairesel bir ilişki olduğu unutulmamalıdır.

KAYNAKÇA

BAŞBAKANLIK AİLE ARAŞTIRMA KURUMU,
1998 Aile İçinde ve Toplumsal Alanda Şiddet, Bilim Serisi 113, Ankara:
Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları.

2001 Aile İçi Şiddetin Sebep ve Sonuçları, Ankara: Başbakanlık Aile
Araştırma Kurumu Yayınları, Yayın No: 86.

BİLİR, Şule, ARI, Meziyet, DÖNMEZ, Necati, GÜNEYSU, Sibel,
1991 “4-12 Yaşları Arasında 16.000 Çocukta Örselenme Durumları İle İlgili
Bir İnceleme”, Çocuk İstismarı ve İhmali, Ankara: Ilo, 45-54.

CDC (Center for Disase Control),
1997 “Lifetime Annual İncidence Partner Violence and Resulting Injuries”,
Morbidity and Mortality Weekly Report, 47: 1-97.

COHEEY, Carol,
2004 “Battered Mot hers Who Physically Abuse Their Children”, Journal of
Interpersonal Violence, University of Iowa, 19: 943-952.

DOBASH, R.E. DOBASH, R.,
1979 Violence Against Wives A case againts the patriarchy, Newyork:
Pree Pres.

DOĞRAMACI, İhsan,
1988 “Yükseköğretim Kurulu Başkanı Prof. Dr. İhsan Doğramacı’nın Açılış
Konuşması”, Çocuk İstismarı ve İhmali, Çocukların Kötü Muameleden Korunması, I. Ulusal Kongresi, Ankara: İlo, 35-36.

EHRENSAFT, M. K.,COHEN, P., BROWN, J., SMAILES, E., CHEN, H.,
JHONSON, J.G.,
2001 “International Transmission of Partner Violence: A 20-Year Prospective
Study”, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 1: 741-753.

GÖRAK, Gülay, BAHÇECİK, Nefise, YILDIZ, Suzan, GÜLÇİÇEK, Sakine,
1999 Üniversite Öğrencilerinin Karşılaştıkları Cinsel İstismar Türlerinin
Aile Yapısı İle İlişkisi”, 1. İstanbul Çocuk Kurultayı Araştırmalar Kitabı, İstanbul: İstanbul Çocukları Vakfı Yayınları, 4: 411-424.

HANCI, Hamit,
1990 “İzmir’de Eğitim Hastanelerinde Çocuk İstismarı Tanısı Alan
Olgularla İlgili İzmir Çocuk İstismarı Araştırma Grubunun Onsekiz Aylık
Deneyimi”, İzmir Tabip Odası Bülteni, 6: 24-28.

KAUFMAN, J. ve ZIGLER, E.,
1987 “Do Abused Children Become Abusive Parents?”, American Journal of
Orthopsychiatry, 57: 186-192.

KHURI, Smith, IACHAN, Ronaldo, SCHEIDT, Peter, C., OVERPECK, Mary, D.,
GABHAINN, Saoirs, Nic., PICKETT, Wıllıam, HAREL, Yossi,
2004 “A Cross-National Study of Violence-Related Behaviors in
Adolescents”, Arch Pediatr Adolesc. Med., 158 (6): 539-544.

KURRY, Helmut, OBERGFELL, Joakhim, WOEESSNER, Fuchs, Gunda,
2004 Extent of Family Violence in Europe”, Violence Against Women,
A Comprasion of National Surveys, 10: 749-769.

MARINO, A. Bruce,
“Inequality and Adolescent Vıolence: An Exploration of Community,
Family, and Individual Factors”, Journal of the National Medical
Association, April, 96: 486-495.

MIAN, Marcellina,,
2005 “World Report on Vıolence and Health: What It Means For Children
and Pediatricians”, The Journal of Pediatrics, 145: 14-19.

NAYAK, A.,
1989 “Through Children’s Eyes: Childhood, Pleace and the fear of
crime”,Geoforum, 34: 303-315.

NICOLSON, P, WILSON, R,
1990 “ Is Domestic Violence a Gender Issue? Views from a British City”,
Journal of Community Appl. Soc. Psychol, 14: 266-283.

OSKAY, Ülgen,
“Çatışma Kuramı Açısından İşlevselci Kuramın Eleştirisi”,Seminer,
Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, No: 2/3, ss. 83-92.

OSOFSKY, Joy, D.,
1991 “Community Outreach For Chıldren Exposed To Vıolence”, Infant
Mental Health Journal, 5: 478-487.

ÖZTÜRK, Bahri,
“Şiddet ve Çocuk”, www.kriminoloji.com, 15.09.2005.

PFEIFFER, C., WETZELS, P., ENZMANN, D.,
2001 “Innerfamiliare Gewalt gegen Kinder und Jugendliche und ihre
Auswirkungen” (KFN Forschungsberichte Nr. 80), Hannover, Germany:
Kriminologisches Forschungsinstitut Niedersachsen (KFN), 1999’dan Akt:

RITTERSBERGER, Helga-Tılıç,
1980 “Aile İçi Şiddet: Bir Sosyolojik Yaklaşım”, 20.Yüzyılın Sonunda
Kadınlar ve Gelecek, Ankara: Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü
Yayınları, 285: 119-131.

ROBERTS, A.R,
“Psyhosocial Characteristic of Batters; A Study of 234 Men Charged
with Domestic Violence Offenses”, Journal of Family Violence, 2: 82-93.

SOLER, Hosanna, VINAYAK, Preeti, QUADAGNO, David,
2000 “Biocal Aspects of Domestic Violence”, Florida State University, USA: Psychoneuroendocrinolog, 25 (7): 721-739.

TAJIMA, Emiko,
“Risk Factors for Violence Against Children”, Journal of
Interpersonal Violence, University of Washington, Şubat, 17: 122-149.

ÜNVER, Yener,
Türkiye’de Aile İçi Şiddetin Boyutları, Nedenleri ve Çözüm Önerileri”,
Suçla Mücadele Bağlamında Türkiye’de Aile İçi Şiddet, Ülke Çapında
Kriminolojik ve Viktimolojik Alan Araştırması ve Değerlendirmesi, İstanbul: Beta Yayıncılık.

WALKER, E. A,
1994 Sexual Victimization and Physical Symptoms in Woman”, The
Western Journal of Medicine, 160: 57-74.
WHO,
2006 “Violence and Health”, Proceedings of a WHO Global Symposium,
WHO/WKC/SYM/00.

WIDOM, C.S.,
“Child Victims: Searching for Opportunites to Break the Cycle
of Violence”, Applied & Preventive Psychology, 7: 225-234.

WOLFE, David, A., WEKERLE, Christine, SCOTT, Katreena, STRAATMAN,
Anna-Lee, GRASLEY, Carolyn,
“Predicting Abuse in Adolescent Dating Relationship Over 1 Year: The
Rol of Child Maltreatment and Trauma”, Journal of Abnormal Psychology, 113: 406-415.
YILDIRIM, Aysel,
1998 Sıradan Şiddet, İstanbul: Boyut Kitapları.

ZEYTİNOĞLU, Sezen, KOZCU, Şeyda,
“Fiziksel Çocuk İstismarı Konusunda Bir Araştırma”, Psikoloji
Semineri, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 6-7: 76-84.

(Not: Bu yazı http://www.toplumvesiyaset.com  da yayındadır.)
 

 


               Bize Ulaşın

Google
 

 

 

UYARI! ©Sitemize ait yazılarımızı izin almadan yayınlanmamasını talep etmekteyiz.Her hakkı saklıdır.