Sosyal Hizmet Mesleği

Sosyal Hizmet Alanları

Sosyal Kaynak
Bilgiler

İnsan Kaynakları

       



 



 


Kemal GÖKCAN
Site Editörü / Sosyal Hizmet Uzmanı

 

sosyalhizmetuzmanlari@gmail.com



BİREYSEL İLETİŞİM VE ÇATIŞMA
 

 

Bir önceki yazımız olan “ Bireyler Arası İletişim” http://www.sosyalhizmetuzmani.org/bireyler_arasi_iletisim.htm  bireysel iletişimden ayrıntılı bahsetmiştik Ancak buna bağlı olarak bireyin iletişim kurmasından sonra yaşanabilecek sorunları anlatmamıştık.

Bu yazımızda bireysel iletişim kurulabildiği zaman çatışmaların yaşanması söz konusu olup, bunu anlatmaya çalışacağız.

Çatışma, bireyin diğer bireylerle arasında gerek kişiliğinden, gerek olaylara bakış acısından ve değerlendirme ölçütlerinin farklılığından ve sosyal-kültürel birikim, deneyimlerinden kaynaklanan farklılıkların dolayı ortaya çıkan ve iletişim süreçlerini tıkayan ve iletişimi ortadan kaldıran bir tutum ve davranıştır.

Çatışma, bireyler arasında yaşanacağı gibi bireyin kendi iç dünyasında yaşanabilmektedir.
Çatışma sürecinin temel nedenleri, bireylerin birbirlerini dinlememeleri, sürekli olarak kendilerini haklı görmeleri, bakış açılarını değiştirmemeleri, önerileri değerlendirmemeleri ve savunucu iletişim geliştirerek yargılayıcı bir tutum ve uzlaşmadan yana olmalarından kaynaklanmaktadır.
Kesin Vural, “Birey diğer bireylerle iletişim kurabildiği gibi, kendi içerisinde de bir iletişim süreci yaşamaktadır. “ (1)

“Birey kendi içersinde iletiler oluşturarak, kendisine sorular sorarak bunlara yanıt vermeye çalışması, iç dünyasında değerlendirmelerde bulunarak bir iletişim biçimi gerçekleştirmektedir. “(2)

“Bireysel iletişim,bireyin kendi iç dünyasında kendisine ve yaşamına ilişkin iletiler üreterek bunlara duygu ve düşünceleri ile karşılık aramasıdır.” (3)

Bireysel iletişim, bireyin çevresi ve duygularına karşı farkındalığıdır. Duygulanması,duygularını sorgulaması, sosyal vicdanını duygularına etkisinin farkına varması, gözlem yapmasıdır. Özetinde yaşamın her alanında kendisinin ürettiği sorular yanıt araması,bu beceriyi geliştirmektir.
Birey bu iç dünyasında yaşadıkları ve aradığı yanıtları bulma çabası kendi iç dünyasında onu kendisi ile barışık bir kişilik sergilemesini sağlamaktadır.
 
A-Birey İçi Çatışma: Bireyin karar verme sürecinde beklentileri ile çevresel uyumsuzluğu çatışmaya neden olur. Hedefi,rol ve gereksinimleri konularında çelişkileri bu çatışmanın nedenidir.
Birey içi çatışmanın nedenlerine göre üç aşamalıdır.

1-Engelleme; En temel bireysel çatışma şekli olan engelleme,bireyin yapmak istediği yada arzuladığı hedefe ulaşmada herhangi bir engel tarafından durdurulmasıdır. Bu engeller fiziksel olduğu gibi zihinsel veya psiko-sosyal şekil de de olabilmektedir.

2-Amaç Çatışması ; Bir amaca ulaşmanın,diğer bir amacı elde etme olasılığını ortadan kaldırılması durumunda yaşanılan çatışmadır.

3-Rol Çatışması ve Belirsizliği; Rol, “ bireyin bulunduğu düzlemdeki sosyal ya da biçimsel statüsünün belirlenmiş olduğu hak ve yükümlülüklerinin toplamı olarak tanımlanmaktadır.” Birey bulunduğu rolünün getirdiği beklentileri, yükümlülükleri sosyal ya da örgütsel bir sistemde karşılamakta uyumsuzluğu ve taleplerinin beklentilerini karşılanmaması sonucu rol çatışması yaşamaktadır.
Bunun yanı sıra bireyin iç çatışmasının diğer bir nedeni de zihnindeki bilişsel yapılarla ilgilidir. Bu çatışma türünde birey kendi içinde birbiri ile çelişen bilişsel öğelere ya da var olan bilişsel dengesi ile çelişen çatışmalara sahiptir.
 
 B-Bireyler Arası Çatışma: Her zaman bireyler arasında iletişim olmayabilir. Bireylerin farklı hedefleri ve beklentilerinden dolayı bireyin,birey ile çatışması söz konusudur.
Bireylerin bu çatışmaları görüşleri,düşünceleri ve bakış açılarının onanmaması,reddedilmesi sonucu çatışma yaşanmaktadır. Bireyin uzlaşabilme yetisi çatışmada etkilidir.

Dökmen, “ bireyler arası iletişim çatışmalarının niteliğini belirleyen iki temel faktörün varlığından söz etmektedir. Bunlar, ‘başlangıç’ ve ‘sonuç’ faktörleridir. Başlangıç faktörleri çatışmaların nedenlerini oluştururken sonuç faktörleri de kendi içinde dört gruba ayrılmaktadır. Başlangıç faktörleri on bir maddede toparlanmıştır.” ( 4 )
“Bunlar;
-biliş
-algı
-duygu
-bilinçdışı
-ihtiyaçlar
-iletişim becerisi
-kişisel faktörler
-kültürel faktörler
-roller
-sosyal ve fiziksel çevre
-mesajın niteliği
Sonuç faktörleri ise dört alt grupta ela alınmaktadır. Bunlar;
-kişinin kendine bakış açısı
-kişinin karşısındaki kişiye bakış açısı
-kişinin kendisine gönderilen mesaja bakış açısı
-kişinin iletişim becerisi ya da iletişim stili “ ( 5 ) olarak ifade edilmektedir.
 
       Sonuçta; bireylerin yaşanan çatışmalarının farklı nedenleri vardır. Bireyin,sosyal-kültürel geçmişi,yaşam deneyimi,eğitim düzeyi gibi bir çok faktör bu çatışmalarının temel nedeni oluşturmaktadır.
Bireyin, amaç ve isteklerine ulaşmak için çabası çatışmayı beraberinde getirir. Kendisini haklı görme,empati yapamama, yargılayıcı ve uzlaşmadan uzak tutumları, ben merkezli düşüncesi çatışmanın nedenleridir.
Çatışmanın ortadan kaldırılmasında empati yapabilme,uzlaşmacı tutum ve davranışlar, ön yargılardan uzaklaşma çatışmayı büyük oranda kaldıracaktır.

       Dipnotlar
Genel İletişim,Pegem Yayıncılık,Ankara 2003 S.182-189.
Keskin Vural , (1), (2), (3) a.g.e
Dökmen, (4), (5) a.g.e

 
 

 

 



Yasal Uyarı , Gizlilik Beyanı ve Künye   /  sosyalhizmetuzmani.org © Bütün hakları saklıdır.