Sosyal Hizmet Mesleği

Bilgiler
Yayınları
Araştırmalar
 


Sosyal Hizmet Alanları

Çocuk
Gençlik
Yaşlılık
Aile
Sosyal Sorunlar
Engeliler
Tıbbi Sosyal Hizmet


Kaynak Bilgiler

Bireysel Gelişim
Sosyoloji
Psikoloji
İnsan Hakları
İletişim Bilgisi

 

 

 

 

 
 



ANA SAYFA

ENGELLERI YARATAN TOPLUMDA GOZ ARDI EDILEN KAZALAR VE SOSYAL HIZMET PLANLAMASI

Sosyal Hizmet Uzmanı Dr Sezer Domac,
Leicester City Council, Leicester, Ingiltere
 

 

Cok uzucudur ki ulkemizde yasanilan trafik kazalarinda bir cok insanimiz olmekte ve yaralanmaktadir, yarattigi acilar ve travmalarin yaninda uzun vadede sosyo-ekonomik etkileri devasal boyutlarda olup, nedenleri bilinmesine ragmen kaza ve olum oranlarinda azalma gorulmemektedir. Genelde Turk Medyasi olen ve yarali sayilarini sayisal ve duygusal anlamda vermekten ibaret olup, egitimsel yonden uzak bir anlayis tarziyla sunulmaktadir. Kazalar sonrasi ozellikle beyin, kafa travmasi gecirmis hastalarin yasadigi epidemiyolojik ve demografik detaylar cok onemlidir ve sosyal hizmet planlamasi icin zaruridir. Bir nebze de olsa beyin travmasina yol acan kazalarin onlenmesinde yapilmasi gerekenlere kisaca deginilecektir. Ozellikle engelsiz bir hayat yasayipta kaza sonrasi yasadigi medikal problemlerden dolayi hayatinin geri kalan kismini engelli olarak yasayacak insanlarin karsilastiklari uyum, duygularini tanimlama, aile fertlerinin hazirlanmasi, sosyo-psikolojik destegin ve anlayisin rehabilitasyondan yada hastaneden sonra da eve gecis doneminde devam etmesi son derece onemlidir.

Dunya capinda her yil 1.5 milyon insan trafik kazalarinda oluyor ve 50 milyon insan ise sakatlaniyor. Ingilterede her yil 40 bine yakin trafik kazasi olurken bunlarin 3500 u olumle sonuclaniyor. Dunya genelinde travmayla sonuclanan olumlerin buyuk cogunlugu trafik kazalarinda meydana gelmektedir (Daly and Thomas 1992). Bu olumlerin cogu kazazedelerin hastaneye ulastirilmadan once yasadiklari ic kanamalar ve birden fazla yasanilan travmalardir. Hastaneye yetistirilmis hastalarin cogu ise beyin travmasi sonucu yasamlarini yitirmislerdir. Amerikada her 21 saniyede bir beyin travmasi geciren hasta saptaniyor ve beyin travmasi sonucu engelli kalan insan sayisi 5.3 milyona ulasmistir (Brain Injury Association of America 2006). Bu rakam Ingilterede her 100 000 insandan 275 beyin travmasi gecirdigini tespit etmistir, ancak travmaya neden olmus detaylar hastanelerin acil bolumlerinden genel bir merkeze aktarilmadigi icin bu rakam tahminen verilmistir. (British Society of Rehabilitation Medicine and Royal College of Physicians, 2003). 1970 lerde beyin travma hastlarinin %90 olurken, tibbi teknoloji, egitim, bakim ve acil servis hizmetlerinin gelisimi ile survival orani ciddi anlamda artmistir. Bu artis beraberinde sosyolojik ve psikolojik problemler yaratir. Bunlar ailelerin bolunmesi, issizlik, bakim ve egitim sorunlari, cocuklar uzerinde psikolojik bozukluklar, ekonomik kayiplar, kaza sonrasi travma stres bozuklugu (Post Traumatic Stress Disorder), hafiza ve konsantrasyon bozukluklari, ozellikle aile icinde bayanlarin hastanin bakimlarini ustlenmeleri, beraberinde depresyon ve iliskilerin bitmesi gibi nedenlere yol acar.

Ingiliz hukumeti 2010 yilina kadar bu rakami %40 azaltmayi amaclayip, basta Belediyeler, sivil toplum orgutleri ve Polis ile isbirligi ile onlem paketlerini hayata gecirmistir. Turkiyemizdeki trafik kazalariyla ilgili istatistik bilgi sunu gosteriyor ki 2007 yilinda kaza orani 2006 yilina gore %12,7 artis gostermistir. 2005 yilinda bu rakam 570.025 oldugu bilinmektedir. 2005 yilinda 3.195 kisi yasamini yitirirken 2006 yilinda 3.365, 2007 yilinda ise bu rakam 3.459 oluye ulasmistir. Yarali sayisi ise 2005 de 123.977, 2006 135.224 ve 2007 yilinda ise 149.140 lara ulasmistir. Bu yukselen oran dusundurucu ve tedavi edilmesi zor bir vaka gibi semptomlari artan bir problemdir. Belki baska bir platforma tartisilmasi gereken diger bir konu ise cagdas ulkelerde tum ulasim yollari koordineli bir sekilde kullanilmasina ragmen, ulkemizde demiryolu ve denizyolu tasimaciligi on plana cikarilmamistir. Emniyet teskilatimizin verilerine gore ulkemizde sehirlerarasi tasimaciliginin %96 si, yuk tasmiciligininda %88.8 I karayollariyla yapilmaktadir

Malesef ulkemizde kaza sonrası yaralıların takibi henüz yapılmamaktadır ve bunun sunulacak hizmetler ve servisler icin onemi buyuktur. Vatandaslarimizin bilinclendirilmesinde egitim sisteminin yaninda, yerel belediyelerin, muhtarliklarin, sivil toplum orgutlerinin ve ozellikle medyanin fonksiyonu elzemdir. Isvec’i ornek gosterecek olursak, toplam nufus Isvecte yaklasik 8.5 milyondur ve Isvec Ulusal Karayolu Trafik Guvenligi Dernegi (NTF) nin sahip oldugu uye sayisi 5.5 milyondur. Dernegin temel amaclari icersiende trafik guvenligi fafaliyetlerini desteklemekle, Belediye ile devlet imkanlari olcusunde ne zaman ve nerede karayolu trafik guvenligi icin alinan tedbirleri halkin tabanindan gerekli mercilere iletmek ve onlemlerin kontrol odilmesini saglamaktir.

Gectigimiz gunlerde Sayistasin TBMM’ye sundugu Trafik Kazalarini Onleme Plani (2001-2010) raporunda yaklasik $313 milyon harcanmis. Ne Yazikki bu plan hayata gecirilmemis ve Sayistay Hukumete bu haracamalarin nereye gittigini sormus ve cevabini beklemektedir. Bu ulusal stratejinin hayata gecirilmesi icin kurulan Karayolu Guvenligi Yuksek Kurulu (KGYK) programi kuruldugu yildan bu yana (1999) iki defa toplanmistir. Yabancı bir firmadan $2.5 milyon karsılıgında saglanan danısmanlık hizmeti yoluyla da 2001-2010 yıllarını kapsayan uzun vadeli bir ‘Ulusal Trafik Güvenligi Programı’ hazırlanmıstır (www.radikal.com.tr 5/1/09).

Kisaca hepimize dusen bazi gorevler var. Ozellkille bisiklet ve motorsiklet kullanan vatandaslarin mutlak suretle koruyucu ve TSE yada ulusrarasi standardlara uygun kask giymeleri tavsiye edilmelidir. Karanlikta bisiklet yada motorsiklet ve kendilerini aydinlatan reflektor lerin yaninda bisiklet ve motosiklerin geceleri isklandirilmasi son derece onem arz eder . Austuralyada (Viktorya bolgesinde) yapilan arastirmada 2 yil boyunca kask giyen bisikletcilerde ayni bolgede daha once olan kaza ve olumlerle karsilastirildiginda olum ve kazalarda %70 azalma gorulmustur.

Arabalarda, otobuslerin, minibuslerin ozellikle on koltuklarinda seyahat eden vatandaslarin emniyet kemerlerinin takilmasi ve gevsek kalmamasi, surusunun ise emniyet kemerlerinin islevini duzenli olarak kontrol edip, sorumlu oldugu yolcularin can guvenligini dusunmesi. Cocuklarin cok erken yasta egitilmesi ve emniyet kemerlerine alistirilmasi gelecek icin cok onemli bir aliskanliktir ve husustur.

Seyahat sirasinda bagaj disindaki yerlerde tutulan agir objelerin (ozellikle bavullarin) ani fren yapma yada carpma sonucu beyin ve kafa travmasina yol acmaktadir. Carpma sonucu savrulan bir esya da olsa insan bedeni de olsa eninde sonunda bir engelle durdurulur. Bir carpma anında arac saniyenin ilk on salisesinde durmakta ise de eger emniyet kemeri takılı degilse direksiyon, kontrol paneli ya da on cam tarafından durdurulana kadar arac icindeki esyalar ve aracta bulunan kisilerin bedenleri aynı hızdaki hareketlerine devam edeceklerdir. Arka koltuklarda oturan yolcularin mutlak suretle emniyet kemerlerini takmalari gerekmektedir. Cocuklarin kesinlikle uygun olculerde cocuk , bebek koltuklarina oturmalari sart kosulmalidir. Cocuklarin kucakta seyahat etmesi, carpma sonucu, olusan momentumdan dolayi cocugun kucaktan ayrilip one dogru carpmadan onceki hizla devam ettigi icin tutulmasinin son derece tehlikeli ve imkansiz oldugunu vatadaslarimizin billmesi gereken bir konu. 1996 yilinda Ingilterede yapilan labaratuar calismalarinda cocuklara takilan emniyet kemerinin tam olarak sIkIstIlmamasi sonucu beyin/kafa travma yasama olasiliginin 3 kat daha fazla olacagi kanitlanmistir (www.hebw.cf.ac.uk). Ozellikle cocuklarla calisan SHU larin kemer takma aliskanligini cok erken yasta asilamalari ve bunun onemini belirtmeleri gorevlerinin arasinda olmalidir.

Ilk yardim tedavisini bilmeyen ve bu konuda egitimli olmayan insanlarin kafa, boyun ve omirilikleri zedelenmeleri suphe edilen hastalara mudahale etmemeleri gerekir, cunku yapilacak yanlis mudahale kaza geciren insanin olumune ve omur boyu sakat kalmasina sebep verebilir.

Turkiye icin diger bir onemli bir konu olan Forensik Tib, trafik kazalari sonrasi yasanilan ozurluluk ve ozurlulugun derecelerinin saptanmasinda onemli rol oynamalidir. Ancak ulkemizde kaza sonucu yasanilan ozurluluk ve bunun bolgelere gore demografik dagilimi ile ilgili data bulunmamaktadir. Verilecek hizmetler elde edilen veriler isiginda duzenlenmesi gerekir. Bu nedenle bu demografik bilgiler yerel birimlerin, sivil toplum orgutlerinin, rehabilitasyon merkezlerinin ve hastane sonrasi verilecek evdeki yardimlarin planmasi icin son derece onem tasimaktadir. Trafik Kazalarının nedenleri derinlemesine araştırılmamaktadır. Forensik Tib ve Forensik Sosyal Hizmet Uzmanligi bu konuda olusturulacak arastirma ekiplerinde onemlilik tasir. Trafigin tum konularına hakim olması zaten mumkun olmayan Polis Memurlarının hazırladıgı raporlara dayanan istatistikler ve analizler cözüm uretmekten uzaktır.

Kaza yerleri ve nedenlerine iliskin verilerin guvenilir olmaması ve eksik toplanması, bunlara dayanan analizleri sakat ve subjektif yapılması sonucunu dogurmaktadir. Kazalardan sonra guvenilir data toplanilmasi icin doktor ve kaza sorusturma ekibi ortaklasa bir rapor yazmali ve bu raporda medikal bilgiyle beraber kazazedenin yasayabilecegi temelli yada gecici ozurlulugu ile ilgili bir link kurulmalidir. Bu bilgiler surucunun yada yolcunun kaza oncesi oturus pozisyonu, emniyet kemerinin takili olup olmadigi, koltuklarin yuksekligi gibi bilgiler kaza sonrasi yasanilan travmanin boyutlarini tespitinde yol gosterici faktorlerdir.

SHU nun kaza sonucu uzun donemde yasanilanacak travma ve bedensel ozurluluklerle ilgili yardimi son derece onemli olup, hastalarin hastelerden sonra toplumda yasayiyacaklari zorluklarin hem fiziki hemde psikolijk duzeydeki alicaklari yardim icin etkili olmalidirlar. Bu sebeple istatiksel bilgiler verilecek hizmetin yapilandirilmasinda ve gelistirilmesinde kullanilmalidir.

1- Daly and Thomas 1992
2- Brain Injury Association of America 2006
3- British Society of Rehabilitation Medicine and Royal College of Physicians, 2003.
4- http://www.bmj.com/cgi/content/full/311/7000/281/a
5- www.egm.com.tr
6- Bergman AB, Rivera FP, Richard DD. The Seattle children's bicycle helmet campaign. American Journal of Diseases in Childhood 1990; 144: 727-731
7- www.hebw.cf.ac.uk
8- www.radikal.com.tr 5/1/09


Dr Sezer Domac, Leicester City Council, Leicester, Ingiltere

Not: Yukaridaki yazi Ingilizce klavyede yazildigindan dolayi okumada yasanilacak zorluklardan dolayi simdiden ozur diliyorum, saygilarimla.

 

 



Editörler




Google
 

 


 


KURUMSAL VE BİREYSEL İŞ İLANLARI

 


 

SOSYAL MEDYA




 

 

Yasal Uyarı , Gizlilik Beyanı ve Künye

sosyalhizmetuzmani.org © Bütün hakları saklıdır.