Sosyal Hizmet Mesleği

Sosyal Hizmet Alanları

Sosyal Kaynak
Bilgiler

İnsan Kaynakları

       
   
   




 

Cemil SATILMIŞ   / Sosyal Hizmet Uzmanı

 cemils-03@hotmail.com
 

 
 
 

 

GERİ DÖNÜŞÜM MUHTEŞEM OLACAK
 


Son günlerde toplumun her kesiminin bir biçimde hissettiği bir dönüşüm var. Tabi burada ironi olarak kullandığımız kelime gerçek anlamda ’ geri dönüşümle’ ilgili. Özellikle plastik poşetlerinin ücretli hale getirilmesiyle magazinel bir tartışmaya konu olan Geri Dönüşüm; yeniden değerlendirilebilme olanağı olan atıkların çeşitli işlemlerden geçerek üretim sürecine yeniden dahil olmasıdır.

Aslında batılı ülkelerde uzun zaman önce hayata geçirilen ve bu çerçevede ekonomik bir kazanım unsuru haline getirilen geri dönüşüm; ülkemizde ilk olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2017 yılında ‘sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde oluşan atıkları kontrol altına almak ve gelecek nesillere daha temiz ve yaşanabilir bir dünya bırakmak’ adına, Cumhurbaşkanın eşi Emine Erdoğan himayesindeki ‘Sıfır Atık ‘ projesiyle start aldı. Bu çerçevede “Sıfır Atık”; israfın önlenmesini, kaynakların daha verimli kullanılmasını, atık oluşum sebeplerinin gözden geçirilerek atık oluşumunun engellenmesi veya minimize edilmesi, atığın oluşması durumunda ise kaynağında ayrı toplanması ve geri kazanımının sağlanmasını kapsayan atık yönetim felsefesi olarak tanımlanan bir hedeftir.

Tarihsel olarak baktığımızda atık ve bununla bağlantılı geri dönüşüm; kapitalist üretim ve tüketim ilişkilerinin hakimiyeti sonucu gerçek bir problem haline dönüşmüştür. Tüm toplumsal üretim biçimlerinde bir atık sürecinden bahsetmek ne kadar mümkünse, daha üst düzeyde de bir geri dönüşümle karşılaşabilirİz. Nitekim köy tipi toplumlarda hanede tüketilen bir karpuzun kabukları hayvanlara yem olurken, çekirdekleri kurutularak kış günlerinden yeniden tüketime sokulmak suretiyle bir geri dönüşüme uğrardı .

Anacak günümüz modern hayatında her şey o kadar hızlı ki tüm bunları ayrıştırmak; mesala kabukları hayvanlar için ayrı olarak biriktirip, hedefe ulaştırmak ayrı bir maliyet unsuru haline gelebilmekte. Bu noktada batıda daha eski olarak hayata geçirilen geri dönüşüm teknikleri ve hizmetleri bizim gibi gelişmekte olan toplumlarda daha eklektik bir biçim kazanmakta. Eski Amerikan filmlerinde hatırımızda kalan sahnelerden hareketle; evde yenen bir yemeğin ardından bu tür atıkların öğütücüden geçirilmek suretiyle ve mutfaklarda bu tür altyapının varlığı ve toplama hizmetlerinin aktif verildiği bir toplumda daha başarılı olacağı muhakkaktır.

Sorun ortaya konuş biçimine bağlı olarak, ekonomiden –ekolojiye-eğitime-sosyolojiye çok geniş bir alanı kapsayan bir kavram olarak karşımıza çıkıyor. Yine literatür itibariyle önemli kavramsal araçlardan biri de döngüsel ekonomi. Yaşamın sürmesi için gerekli olan enerjinin üretilebilmesi için gereken bir unsur olan doğal kaynakların kısıtlılığı gerçeği lineer ekonomiden döngüsel ekonomik yöntemlere geçişi dayatmıştır.

İşte tam burada plastik ve bağlı sanayi atıkları ekonomik ve ekolojik zorluklara binaen döngüsel ekonomi için önemli bir engel haline gelmektedir. Denizlerdeki kirliliğin de önemli nedeni kabul edilen plastik ana maddesi olan mikroplastiğin, doğada kendiliğinden yok olması yüzyıllar alabilmektedir. Üretim süreciyle beraber düşünüldüğünde plastik kaynaklı kirlenme ve ekonomik kayıp oldukça fazladır. Dolayısıyla plastik içeren ürünlerin yeniden üretiminin yerine; kullanımının sınırlanması kadar ,geri dönüşüm teknolojileriyle tekrar kullanımı çok önemlidir. Bu çerçevede AB Plastik Stratejisi sırf Hedefli Depozito dediğimiz yöntemle 2030 itibariyle ayırmacı geri dönüşüm kapasitesini 2015’in 4 katına çıkarmayı hedeflemektedir.

Buna rağmen Avrupa’da her yıl 25.8 milyon plastik atık çıktığı ve bu atığın %30’undan azının geri dönüşüm için toplanabildiği düşünüldüğünde, diğer miktarın çevre standartlarının farklı olabileceği Avrupa dışı ülkelere gönderildiği tahmin edilmektedir. Bu konuda son dönemde basına yansıyan; ülkemizde kaçak olarak ele geçirilen, ancak muhattabına ulaşılamayan ithal plastik çöp konusunda dikkatli olmak gerekmektedir.

Tabii özellikle haneler açısından birçok farklı atığın oluşumu söz konusuyken tartışmanın naylon poşetle sınırlanması manidar. Daha doğrusu sınırlanmamalı. Misal Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın projeksiyonlarına göre 2023 yılında Türkiye genelinde 33 milyon ton atığın herhangi bir işleme tabii tutulmadan doğrudan depolama sahalarında bertaraf edilebilmesi için her yıl yüzlerce futbol sahası büyüklüğünde alana ihtiyaç duyulmaktadır.

Bizim gibi ekonomik kaynakları sınırlı bir ülkede atıkların ayrıştırlması ve entegre katı atık yönetim sürecinin doğru yönetilmesi son derece önemlidir. Özellikle atık önleme, azaltma ,yeniden kullanım enerji geri kazanma, bertaraf ve kompostlaştırma süreçleri doğru yönetildiğinde önemli ekonomik girdi sağlanacağı muhakkaktır. Atıkların kaynağında ayrı biriktirmeden bir arada attığımız takdirde geri kazanılabilmeleri zorlaşmakta; hatta geri kazanılmayabilmektedir. Dolayısıyla bu noktadaki alt yapı kadar eğitim ve bilinçlendirme faaliyetlerinin önemi ortada durmaktadır ki; bizde de daha yeni yeni müfredatta kendine yer bulmaya başladı.

Türkiye İsraf Raporuna göre geri dönüşüm işaretinin toplumdaki bilinirliği %55.Toplumun %30’u Geri Dönüşüm Kavramını hiç duymamış. Yine toplumun %48’i geri dönüşüm için kutuları kullanırken %22’si geri dönüşüm kutularını bildiği halde kullanmıyor.

 
 
 
 

 




Yasal Uyarı , Gizlilik Beyanı ve Künye  

sosyalhizmetuzmani.org © Bütün hakları saklıdır.