|
|
  |
SOKAKTA ÇALIŞTIRILAN
/YAŞAYAN ÇOCUKLAR KAVRAMININ GENEL VE YEREL
AÇIDAN TANIMLANMASI-GRUPLANDIRMA-1
SHU.Bülent KARAKUŞ/Sitemiz Yazarı
SHU Derneği Mersin Şubesi Başkanı
bulentkarakus75@mynet.com |
Grouping and explanation of
the term of chıldren who are working and living in the streets in
general and local dimensıons
Özet
Ülkemiz için nispeten yeni bir sorun alanı olan
sokakta çalıştırılan/yaşayan çocuklara ilişkin tanımlama ve gruplamanın
önemli bir sorun teşkil ettiği alanla ilgili çalışma yapan meslek
gruplarının malumu olan bir konudur. Alana ilişkin çalışma ve tecrübe
süreciyle bu konuda mesafe alınmaya başlanmışsa da konu yerel katkılarla da
gelişmeye ihtiyaç duymaktadır. Bu şekilde tanımlamanın geliştirilmesi
sorunun anlaşılıp çözümü yönündeki çabalarda çok önemli yararlar
sağlayacaktır.
Sokakta çalıştırılan/yaşayan çocuklar sorununun nedenleri, etkileri,
sonuçları, verileri, konuyla ilgili kurum ve kuruluşlar, çözüm önerileri vb.
gibi oldukça geniş boyutlarının bulunduğu bilinmekle birlikte süre ve
odaklanmanın sağlanması amacıyla sadece tanımlama ve bunun kullanımı
üzerinde durulması uygun görülmüş olup konunun diğer boyutları başka
çalışmaların veya geniş çaplı kitap vb. çalışmaların konusudur.
Çalışmada bu nedenle son süreçte sokakta
çalıştırılan çocuklar adıyla anılan sorun grubuna yönelik, alanın
çeşitliliğini ortaya koyan genel tanımların verilmesinin ardından Mersin
pratiğinden hareketle yerel bir tanımlama örneği ortaya koymak
amaçlanmıştır.
Mersin’de sokakta yaşayan ve çalışan çocuklar ve aileleriyle yapılan
çalışmalar sonucu söz konusu grubun bazı ortak ve ayrıştırıcı özelliklerinin
ortaya konularak bir gruplandırma oluşturulmasının, soruna pratik tespitler
konularak bu yönde çözüm aranması ve birebir başarı şansının arttırılması
yönünden yararlı olacağı öngörülmüştür.
Uygulamada amaçlanan yararın sağlanması için tespit edilen sokakta
çalışan/yaşayan her çocuğun gruplandırmadaki kendi durumuna uygun bölüme
işlenmesi ve buna yönelik oluşturulmuş hizmetleri alması sağlanmalıdır.
Böylece zaman ve işgücü tasarrufu sağlanarak süratle hizmet sunumu ve
hizmetlerde devamlılık ve standartizasyon sağlanacaktır.
Anahtar Kelimeler: Sokakta Çalıştırılan Çocuklar, Tanımlama
Abstract
The problem of the definition and grouping of the children who are working
and living in the street is evident for all professionals in the street
children area and this is a new problematic in our country. With the process
of working and experiences improving of this area started but in needs to be
assisted by the local ways. If the definition process ends it can be
beneficial to understanding and effort of solving of this issue.
The causes, effects, results, datas, related organizations and solving
suggestions are known in this field but in this article only the definition
and using of definition can be found. The other dimensions of this area, are
the subjects of related books and the other detailed studies.
Therefore, in this study there will be the general definition of variety of
the street children area and a local definiton sample from the Mersin
practice.
In Mersin it envised that the practice with the children who are working and
living in the street and their families can be a practical explanation to
the problem and a study to improve the intervention process.
To gain the benefit from the intervention grouping of the children must be
incisive and by this way they should get the most suitable services for each
of them. In this manner, there will be a saving about time and productivity
and also with this way children can get the sevices swiftly.
Key Words: Children who forced to work in streets, Explanation ve Definiton
I - SOKAKTA ÇALIŞTIRILAN/YAŞAYAN ÇOCUKLAR TANIMI
GENEL GİRİŞ
Ülkemiz için nispeten yeni bir sorun alanı olan sokak çocukları, sokakta
yaşayan çocuklar, sokakta çalışan/çalıştırılan çocuklar, hatta köprü altı
çocukları gibi kavramlarla tanımlanmaya çalışılan çocuklar konusundaki
tanımlama ve gruplamanın önemli bir sorun teşkil ettiği, özellikle konuya
ilişkin çalışmaların başlatıldığı ilk yıllarda alanla ilgili çalışma yapan
meslek elemanları tarafından da paylaşılan önemli bir sorundur.
Alana ilişkin çalışma ve tecrübe süreciyle bu konuda mesafe alınmaya
başlanmışsa da konu hala katkıya ihtiyaç duymaktadır.
Bu alandaki önemli bir katkı da genel tanımlamanın yanında yerel özelliklere
göre de yapılacak tanımlamalar olacaktır. Bu şekildeki tanımlama sorunun
anlaşılıp çözümü yönündeki çabalarda ve birebir uygulamalarda çok önemli
yararlar sağlayacaktır.
Bu makale çalışmasında da bu nedenle son süreçte sokakta çalıştırılan
çocuklar adıyla anılan sorun grubuna yönelik, alanın çeşitliliğini ortaya
koyan genel tanımların verilmesinin ardından, Mersin pratiğinden hareketle
yerel bir tanımlama örneği ortaya koymak amaçlanmıştır.
Burada sokakta çalıştırılan/yaşayan çocuklar sorununun nedenleri, etkileri,
sonuçları, sayısal verileri, konuyla ilgili kurum ve kuruluşlar, çözüm
önerileri vb. oldukça geniş boyutlarının bulunduğu bilinmekle birlikte süre
ve belirli bir boyuta odaklanmanın sağlanması amacıyla, sadece tanımlama ve
bunun kullanımı üzerinde durulmaktadır. Konunun diğer boyutları başka
çalışmaların veya geniş çaplı kitap vb. çalışmaların konusudur.
TANIMLAR:
1.ÇOCUK KAVRAMI: Çocukluk yada çocuk kavramı doğal bir gerçeklik
değil toplumsal-kültürel bir yaratıdır ve tarih içinde gelişmiştir.
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesine göre 18 yaşına kadar her
insan çocuktur, bu husus ülkemiz de dahil Sözleşmeye imza koyarak
bağlayıcılığını kabul etmiş ülkelerde genel kabul görmüştür. Medeni
Kanunumuzda da 18 yaş hukuki anlamda yetişkinliğin başlangıç yaşı olarak
kabul edilmektedir. Bununla birlikte çocukluğu rakamsal sınırlamanın dışında
biyolojik vb. açıdan tanımlayan görüşler olduğu da bilinmektedir.
2.ÇALIŞAN ÇOCUK KAVRAMI: ILO’nun 1973 tarihli 138 Sayılı Sözleşmesine
göre çocuklar için çalışma yaş sınırı 15 olarak belirlenmiştir. 15 yaş ve
altında olup çalışma yaşamına giren çocuklara “Çalışan Çocuk” denilmektedir.
“Çocuk İşgücü” ise sokakta yaşayan, sokakta çalıştırılan yada okul dışı
zamanlarda mevsimlik olarak tarım sektörü, küçük sanayi sektörü yada
marjinal sektörlerde çalıştırılan çocuklardır. Çalışan Çocuk yaş sınırının
18’e çekilmesi çabaları bütün dünyaca kabul gören bir husustur.(GÜRÇAY ve
KUMAŞ, 2001)
3.SOKAKTA ÇALIŞTIRILAN/YAŞAYAN ÇOCUK KAVRAMI
Sokak çocukları kavramının çocuk hakları vb. nedenlerle çocuklar açısından
sakıncaları ve literatürdeki gelişmeler sonucu günümüzde “sokak çocukları”
kavramı terk edilmiş ve bu kavramın yerini çocuk sokakta çalışıyor
ise“sokakta çalıştırılan çocuk” sokakta yaşıyor ise de “sokakta yaşayan
çocuk” kavramı almıştır.
Bu kavramın kullanımı çocuk hakları ve pedagojik yaklaşım açısından uygun
görülmektedir. Bununla birlikte çeşitli alt başlıklarda açıklanan
kavramların tümünün hala sokak çocukları olarak bilinirliğini koruduğu da
açıktır. Bu nedenle öncelikle sokak çocukları olarak bilinen grubu oluşturan
çocuk gruplarının tanımlanarak terimlerin açıklığa kavuşturulması yerinde
olacaktır.
3.1.Sokakta Çalıştırılan/Yaşayan Çocuklar Kavramının Tanımı:
“Sokak Çocuğu” gibi geniş anlamda çoğu zaman da yanlış kullanılan bir
kavramı tek başına bir kategori olarak adlandırmakta araştırmacılar güçlük
çekmekteler.(Atauz, 1990)
UNİCEF sokak çocukları kavramını çocukların aileleriyle olan ilişkilerinin
düzeyine göre üç kategoride tanımlamaktadır.
3.1.1. I.Grup: Aileleriyle sürekli ilişkisi olan çocuklar “sokakta çalışan
çocuklardır.” günlerini sokakta çalışarak geçirseler de ailelerinin koruması
ve denetimi altındaki çocuklardır.
3.1.2. II.Grup: Aileleriyle zaman zaman ilişki kuran “sokaktaki
çocuklardır.” Bu çocukların aile bağları zayıflasa da tümüyle kopmamıştır.
Kendilerini halen ana-baba kardeşleriyle özdeşleştirmektedirler. Gününü
sokakta bir şeyler satarak ya da dolaşarak geçiren çoğu zaman geceleri
evlerinde geçiren çocuklardır.
3.1.3. III.Grup: Aileleriyle hiç ilişkisi olmayan “sokakların(sokağın)
çocuklarıdırlar.” Genelde toplumun en yoksul kesiminde ve parçalanmış
ailelerin çocuklardır. Ailelerinden ya zorla ya da kendi istekleriyle
ayrılan bu çocuklar günün 24 saatini sokakta geçiren “sokağın
çocukları”dır(Sokakta Yaşayan Çocuklar). Ülkemizde son yıllarda sayıları
hızla artan “sokağın çocukları” evinden atılan, kaçan, ailesi olmayan veya
ailesi tarafından bütünü ile başıboş bırakılan çocuklardan oluşmaktadır.
Sokakta marjinal işlerde çalışan\çalıştırılan çocuklarla “sokağın çocukları”
arasında çok ince bir çizgi vardır ve sokağın acımasız zor koşullarında
çalışan çocuklar, hızla “sokağın çocukları” olabilmektedir.
Avrupa Konseyi Sokak Çocukları Çalışma Grubu da; 18 yaşının altında bulunan
kısa ya da uzun süreli sokak ortamında yaşayan çocukları “sokakta yaşayan
çocuk” olarak tanımlamaktadır.
3.2. Sorunla İlgili Diğer Çocuk Grupları: Bununla birlikte benzer yapının
ürünü olarak ortaya çıkan ve sorunla ilişkili diğer çocuk gruplarını da şu
şekilde ele alabiliriz.
3.2.1.Suça İtilen Çocuklar veya Yasayla İhtilafa Düşen Çocuklar
diyebileceğimiz çocuklar gerek sokakta yaşamaları gerekse de sokakta
çalışmaları nedeniyle suça maruz kalabilmekte ve suç eğilimi
geliştirebilmektedirler. Bu çocukların, bir kısım şahıslar, çete ve gruplar
tarafından kapkaç ve gasp gibi işlerde de kullanılabilmektedir.
3.2.2.Uçucu ve Uyuşturucu Madde Kullanan Çocuklar: Sokakta
çalıştırılan/yaşayan çocukların bir bölümü ve ailesiyle kalan bazı çocuklar
aile içi şiddet, ihmal, istismar ve ilgisizlik sebebiyle uğradıkları travma
sonucu uçucu ve uyuşturucu madde kullanmaktadırlar. Bu çocuklar madde
kullanarak korkularını, üşüme hislerini, açlıklarını ve sevgisizliklerini
bastırmaya çalışmaktadırlar.
3.2.3.Çocuk Pornosu ve Fuhuşa Bulaşan Çocuklar: Sokakta çalıştırılan/yaşayan
özellikle kız çocuklarının önemli bir kısmı zamanla fuhuşa bulaşabilmekte
ayrıca sokakta çalışan/yaşayan çocuklar çocuk pornosunda da
kullanılabilmektedirler.
3.2.4.Dilenen Çocuklar: Bu grupta hem sokakta yaşayan hem de sokakta
çalıştırılan çocuklar bulunabilmektedir. Daha çok aileleri ya da bir
başkaları adına yalnız veya grup olarak organize şekilde dilenen
çocuklardır.
3.2.5.Sokak Çeteleri: Genellikle 15 yaş üstü çocuklardan oluşan ve organize
şekilde sokakta bulunan bir gruptur. Bir kısmı geçici olarak ailelerinden
uzaklaşmış bir kısmı ise ailesiyle yaşamaktadır. Agresifdirler zaman zaman
organize suç grupları tarafından kullanılabilmektedirler(H.Osman BİLGİN,
2001).
3.2.6.Başıboş Çocuklar: Günübirlik yada saatlik olarak genellikle
ailelerinden habersiz evden yada okuldan kaçan ve amaçsız bir şekilde
sokaklarda dolaşan çocuklardır. Bu durum çocukların sokak serüvenlerinin
başlangıcı olabilmekte ve sokak çetelerinden etkilenmelerine olanak
sağlayabilmektedir(H.Osman BİLGİN, 2001).
Sokak çocukları kavramı içerisinde değerlendirilen çocuklar yoğun bir
hareketlilik gösterirler, durağan değildirler. Buna göre yukarıda sayılan
çocuk grupları arasında ince çizgiler söz konusudur dolayısıyla çocuklar
açısından her an için bir gruptan diğerine geçiş söz konusu olabilmektedir.
Bu durum söz konusu çocukların tanımlanmaları yanında sayısal betimleme
açısından da zorluk yaratmakla birlikte, yapılacak çalışmalarda konunun bir
bütünlük içinde ele alınması ve tüm grupların göz önünde bulundurulması
gerekmektedir.
II - MERSİN’ DE SOKAKTA ÇALIŞTIRILAN /YAŞAYAN ÇOCUKLAR
TANIMI-GRUPLANDIRMA**
GİRİŞ
Mersin’de sokakta çalıştırılan/yaşayan çocuklar ve aileleriyle yapılan
çalışmalar sonucu söz konusu grubun bazı ortak ve ayrıştırıcı özelliklere
sahip oldukları, bu özellikleri nedeniyle de ortak gruplandırmalarının
yapılarak, durumlarına uygun hizmetlerin planlanıp uygulanmasının sorunun
çözümünde daha etkin bir sonuç doğuracağı anlaşılmıştır.
Bu nedenle genel tanımlama paralelinde Mersin İlindeki yapıya uygun olarak
SOKAKTA ÇALIŞTIRILAN/YAŞAYAN ÇOCUKLAR GRUPLANDIRMASI
Böylece ülkemizde kamu sisteminde çokça görülen bir sorun olan, konuyla
ilgili çalışmaları yürüten kurumlardaki personel yapısı ve görevlilerin sık
değişimiyle, yeni personelin sorun alanını, çocukları ve hizmetleri tanıma
ve anlama sürecinde yaşanan zaman kaybının önlenmesi ve daha hızlı bir
intibakının gerçekleştirilerek hizmetlerde sürat ve devamlılık
sağlanacaktır.
Çizelge 1-Sokakta çalıştırılan/Yaşayan Çocuklar Gruplandırması
Yukarıdaki Tabloda belirtilen gruplara ilişkin açıklama aşağıda verilmiştir:
1.GRUP(Tamamen Sokakta Yaşayan Çocuklar):
Özellikleri; Bu grup tamamen sokakta yaşayan, sokağa entegre olmuş gruptur.
ÇOCUKLAR VE SOKAK DURUMU 1-Tamamen Sokakta Yaşayan Çocuklar 2-Kısmen Sokakta
Yaşayan Çocuklar 3-Kısmen Sokakta
Yaşayan/Çalışan Çocuklar 4-Sokakta
Çalıştırılan Çocuklar
GRUPLAR
1.GRUP
Aile bağları kopmuş, sokak yaşamında olanlar
2a GRUBU KültürelNedenle, Yaşam Tarzı
3.GRUP
Sokakta çalışma nedeniyle dönem dönem sokakta da geceleyenler 4a GRUBU
Akran etkisiyle kendileri çalışanlar
2b GRUBU
Zayıf Aile Bağı Nedeniyle 4b GRUBU
Çocuğun ekonomik güç görülme alışkanlığıyla çalışa
2c GRUBU
Evden Kaçanlar, Mevsimsel
4c GRUBU
Aileye ekonomik destek amacıyla çalışanlar
Sokakta yaşamayı
normal bir durum olarak içselleştirmiştir.
Genellikle ailesi olmayan veya parçalanmış aile ile sorunlu aile
çocuklarıdır, bu nedenle aileleriyle ilişkileri yok denecek kadar azdır.
Orta ve ileri düzeyde madde bağımlılığı(özellikle uçucu madde) sık görülen
bir durumdur. Hırsızlık, yankesicilik, yaralama vb. suçlardan sık sık
cezaevine girmektedirler. Cezaevi ve sokak raconu gelişmiştir. Büyük
çocuklar ve cezaevine girmiş olan çocuklar diğer çocuklar üzerinde
hakimdirler ve bu çocuklar arasında saygı görürler, bu nedenle büyük
çocuklar genellikle küçük çocukları çeşitli şekilde(para temini, suça
yöneltme, istismar vb.) kullanırlar. İleride de daha büyük ve kapsamlı
suçlara yönelmek için adaydırlar ve suç örgütlerince kullanılırlar.
ÇOCUKLAR VE SOKAK DURUMU
1-Tamamen Sokakta Yaşayan Çocuklar 2-Kısmen Sokakta Yaşayan Çocuklar
3-Kısmen Sokakta
Yaşayan/Çalışan Çocuklar 4-Sokakta
Çalıştırılan Çocuklar
GRUPLAR
1.GRUP
Aile bağları kopmuş, sokak yaşamında olanla
2a GRUBU Kültürel Nedenle, Yaşam Tarzı
3.GRUP
Sokakta çalışma nedeniyle dönem dönem sokakta da geceleyenler 4a GRUBU
Akran etkisiyle kendileri çalışanlar
2b GRUBU
Zayıf Aile Bağı Nedeniyle 4b GRUBU
Çocuğun ekonomik güç görülme alışkanlığıyla çalışa
2c GRUBU
Evden Kaçanlar, Mevsimsel
4c GRUBU
Aileye ekonomik destek amacıyla çalışanlar
Eğitim sistemine dahil olmayan
çocuklardır. Düzenli bir yaşamı, eğitimi, tedaviyi ve çalışmayı uzun bir
süre devam ettiremezler, sokağın rahat ve hesapsız yaşantısını buna tercih
ederler. Çalışmalara karşın relaps(tekrar sorunlu yapıya dönme durumu) riski
yüksektir.
Genellikle terk edilmiş yapılarda gecelerler, parklarda ve garlarda,
bankamatikler gibi mekânlarda kalırlar. Çok sık mekan değiştirirler, iller
arasında da gezerler ancak sonunda genellikle ortamını ve sokak yaşamını iyi
bildikleri İlimize dönerler.
Cinsel yönden istismar edilme ve etme davranışları görülebilir. Durumlarını
kullanarak toplum kaynaklarını istismar eder ancak olumlu yönde değişim
göstermezler.
Çalışma; İlimizde bu çocukların sayıları bir elin parmaklarını geçmeyecek
kadar azdır ancak kendilerine ve topluma verdikleri zararlar ve diğer
çocukları etkileme olasılıkları
yüzünden müdahale edilmeleri gereken önemli bir gruptur. Bu gruba müdahalede
öncelikle madde bağımlılığının tedavisi önemlidir ancak bundan sonra sosyal
rehabilitasyon süreciyle kalıcı ve olumlu bir ilerleme sağlanabilir. Cezai
tedbirler asla tek başına yeterli olmaz. Bu çocukların güveni kazanılarak,
tedaviye ikna edilmeleri, yatılı ortama alınmaları, aile ilişkilerinin
tekrar sağlanması ihtimalinin bulunmaması durumunda en azından tedavi ve
rehabilitasyon sürecinde bu ilişkilerin yerini alacak bir görevlinin sürekli
sorumluluğuna verilmeleri ve planlı dönemsel bir tedavi programıyla işe ve
geliştirici aktivitelere kanalize edilmeleri gereklidir. Tedavide başarı
sansı çok az da olsa, çalışma denenmelidir. Çünkü ileride hem kendilerine
hem de topluma büyük zararları olabilir.
2. GRUP(Kısmen Sokakta Yaşayan Çocuklar):
2.a Grubu(Kültürel Yaşam Tarzı Nedeniyle Kısmen Sokakta Yaşayan Çocuklar)
Özellikleri; Bu çocuklar ülkemizde romanlar, çingeneler vb. adlarla anılan
grubun Mersin’deki örneklerini andıran ailelerin çocuklarıdır. ÇOGEM
tarafından bu durumda olan 50’nin üzerinde çocuk kayıt altına alınmıştır.
Ancak bu ailelerdeki çocukların hemen hepsi aynı özelliği taşımakta ve aynı
davranışları sergilemektedir.
Bu aileler genellikle yarı göçebe bir hayat sürerler. Mersin ikliminin
yumuşak olması sebebiyle özellikle kış aylarında İlimizde yaşar ancak yaz
aylarında Gaziantep, Adana, Şanlıurfa gibi yakın illere giderek kendi
deyimleriyle buralarda çalışır, eskicilik vb. işler yaparlar. Fakat
genellikle gittikleri yerlere çocuklarını da götürerek dilencilik, hırsızlık
vb. yollarla para kazanarak dönmeye çalışırlar. Gidiş gelişlerinde
çocuklarını ihmal ederler, çocuklar çoğu zaman kendi imkânlarıyla
ailelerinin bulunduğu yere ulaşırlar, bunun için de toplum
kaynaklarını(yardımlar), insanların vicdani duygularını istismar ederler.
Aileler geniş bir komün hayatına benzer şekilde yaşarlar. İlimizde şehir
merkezinde terkedilmiş veya oldukça bakımsız, eski, tek katlı yapılarda
yaşarlar, bu yapılara kira da öderler. Ev sahibi olmaları nadir görülmekle
birlikte mümkündür. Merkeze yakın oturarak çöp toplayıcılığı, eskicilik,
hurdacılık, dilencilik vb. işleri kolayca yapmayı hedeflerler. Bu şekilde
ilimizde Bahçe, Barış, Demirtaş Mahalleleri vb. semtlerde yaşayan bir hayli
aile mevcuttur.
Ailelerde anne sepetçilik vb. işler yaparken, baba hurdacılık, çöp–kağıt
toplayıcılığı ve eskicilik gibi işler yapar. Çocuklar küçük yaştan itibaren
dilencilikle işe başlar ve oto camı siliciliği, mendil, sakız satıcılığı,
çöp toplayıcılığı ile devam ederler. Aileler çocukları zorla çalıştırırlar
ve bir süre sonra çocuklar da bu yapıyı doğal olarak benimser ve
içselleştirir, kendileri de sürdürürler.
Büyümeye başlayan çocuklar hırsızlık, yankesicilik gibi suçlara yönelebilir.
Büyük çocuklar da anne-baba örneğinden hareketle kardeşlerini istismar eder
ve dilendirir, hırsızlık vb. suçlar işlettirir.
Bu çocukların tamamına yakınında madde kullanımı ve bağımlılığı görülür,
madde kullanımı olmayan çocuk nadir görülür yine çoğu bir şekilde suça
bulaşmıştır ve bu duruma sıklıkla rastlanır.
Çocuklar sık sık sokakta gecelerken, kısa süreli olarak başka illere de
giderler. Ebeveynleri için çocuklarını ihmal ve istismar had safhadadır. Bu
sebeple hayatını yitiren çocuklar olmaktadır.
Marjinal bir yaşam sürerler, nüfus kaydı, çocukların okula gönderilmeleri
gibi en basit ve en temel toplum kuralları ve hizmetlerine dahi
kendiliklerinden ulaşmazlar. Bu hayat tarzları nedeniyle toplumdan dışlanır,
kendi içlerine kapanırlar. Devlet vb. kurumlara uzak ve tepkilidirler.
Evlilik vb. gelenekleri de kendi içlerinde, akraba arasında gerçekleştirerek
bu hayat tarzlarını devam ettirirler.
Çalışma; Olumlu bir çalışma sağlanarak başarı kazanılması şansı en zor olan
gruptur. Çünkü toplumca sorun olarak çözümlenmek istenen durum bu ailelerin
kendileri için ise normal bir yaşam tarzıdır. Çözüm için öncelikle aile
planlaması, eğitime yönlendirme ve çocukların istismar edilmemelerine
yönelik bilinç geliştirici aktiviteler, planlar ve programlar
uygulanmalıdır. Sorunun çözümü için toplumun tümünün desteği gerekir. Uygun
durumda çocuğun yararı açısından aileye adli yönden müdahaleyle çocuğun
alınması veya ailenin çocuk istismarı nedeniyle cezalandırılması
gerekebilir. Madde bağımlılıkları tedavi edilerek işe ve olumlu yöne
kanalize edilmeleri gerekir. Toplum vicdanını istismar edebilmektedirler
ancak toplumdaki bazı bireysel iyimser çabalar çözüm yerine ancak olumsuz
yapının sürdürülmesine katkıda bulunur. Profesyonel olmayan kişilerce
müdahale edilmemelidir. Aksi halde sorunun kemikleşmesine katkıda bulunulur.
2-b GRUBU(Zayıf Aile Bağı Nedeniyle Kısmen Sokakta Yaşayan Çocuklar):
Özellikleri; Genellikle parçalanmış ailelerin veya aile ilişkisi zayıf,
ekonomik ve sosyal yönden yetersiz ailelerin çocuklarıdır.
Aile ilişkileri devam etmekle birlikte sık sık sokakta gecelerler.
Parklarda, terk edilmiş yapılarda kalırlar. Tamamen sokakta yaşayan ve madde
kullanan çocuklarla arkadaşlık kurarlar. Ev ve aile ilişkileri kopmaya
yakındır.
Evden kaçma ve uçucu madde kullanma davranışları görülür. Eğitim sürecinden
kopmuş veya kopma noktasına yakın çocuklardır. Hırsızlık vb. suçlara arkadaş
ve çevre etkisiyle bulaşmaya yakın çocuklardır. Sokakta çalışmış olmakla
birlikte giderek çalışmadan uzaklaşmaya ve madde kullanarak sokakta yaşamaya
meyil eden çocuklardır.
Çalışma; Bu çocuklar sokağa tamamen uyum sağlamadan kazanılmalıdırlar. Aile
- çocuk ilişkilerinin güçlendirilmesine ve kesinlikle eğitim sürecine
kazandırılmalarına çalışılmalıdır. Sokakta takipleri yapılarak uygun olmayan
ortamlardan uzak tutulmaları, sokağa tamamen uyumlarının önlenmesi
hedeflenmelidir.
2-c GRUBU(Evden Kaçanlar, Mevsimsel Kısmen Sokakta Yaşayan Çocuklar):
Özellikleri; Bu çocuklar özellikle yaz aylarında ailelerinin bulunduğu
illerden kaçarak İlimize gelen çocuklardır. Mevsimsel olarak sayıları artış
ve azalış göstermektedir.
Çalışma; Bu çocuklar sokağa ve sokakta yaşayan çocuklara uyum sağlamadan ve
istismara uğramadan müdahale edilerek en kısa zamanda aileleri yanına
gönderilmelidir. Bunun için sorunları öğrenilerek Emniyet Müdürlüğü, Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ve ilgili İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü’nce
işbirliği içerisinde çözüm amaçlanmalı, bu süre zarfında uygun kuruluşlarda
misafir edilmelidir.
3.GRUP (Kısmen Sokakta Yaşayan/Çalışan Çocuklar):
Özellikleri; Bu çocuklar çoğunlukla sokakta çalışan ancak aile ilişkilerinin
zayıflığı, sosyo-ekonomik ihtiyaçlar sebebiyle zaman zaman eve dönmeyerek
sokakta geceleyen çocuklardır. Tartıcılık, mendil satıcılığı gibi işler
yaparlar. Genellikle eğitime devam etmektedirler. Ancak eğitim başarısızlığı
ve devamsızlığı gibi sorunlar yaşarlar.
Çalışma; Sokağa yönelmeye aday olan bu çocuklara erken müdahale edilerek
ekonomik ihtiyaçları temin edilmeli ve aile ilişkileri güçlendirilerek, aile
birlikteliği sağlanmalı, eğitime yönlendirilmeli ve sokağa yönlenmeleri
engellenmelidir. Bu aşamadaki çocuklarla yapılacak bir çalışma kaynak
kullanımı ve başarı şansı açısından ileri süreçlere oranla daha ekonomik bir
yarar sağlayacaktır.
DEVAM EDİNİZ
|
|
