Sosyal Hizmet Mesleği

Sosyal Hizmet Alanları

Sosyal Kaynak
Bilgiler

İnsan Kaynakları

       
 

 

 

Veli YALÇIN

Sosyal Hizmet Uzmanı / Yazar

veya0927@gmail.com

 

 




Yakındaki Uzak Komşumuz : Ermenistan

 

 
 

                        Դիալոգ. Երկխոսություն թուրքերի և   
                                                                                      հայերի միջև, նորմալացում
                                                                                      սա հնարավոր է միայն զրույցով: Լուռ       
                                                                                     չէ, չի կանխվի (*)
                                                                                                                          Հրանտ Դինք

 (*) “Türklerle Ermeniler arasında bir diyalog, bir normalleşme
            isteniyorsa bu ancak konuşmayla olur. Susarak olmaz,
            engellenerek olmaz.”
                                                              Hrant Dink

Turizm gözüyle bakmaya çalıştığımızda iki ülke arasındaki yakınlaşmaya bakmalıyız.
 
            Dünya eski dünya değil artık. İnsanlar oturdukları evlerinin, mahallerinin, şehirlerinin hatta ülkelerinin sınırlarının dışına çıkmaya başladılar. Başka ülkelerinin gezginleri gibi, Türk gezginlerde dünyanın dört bir köşesine gidiyorlar, gördüklerini başkalarıyla paylaşıyorlar. Her paylaşım diğer insanlarda merak uyandırıyor, hareket geçme isteği yaratıyor.
 
1781-1872 yılları arasında yaşayan ünlü Rus yazar ve tarihçisi Nikolai Mihayloviç Karamzin’in dediği gibi, “Kitaplarla ilişki, insanlarla ilişkinin hazırlığıdır. Hem biri hem de ötekisi aynı derecede zorunludur.”  Dolayısıyla gerek dünya gerekse komşularımızla ilgili yazılması gereken daha çok yazı ve kitap var.
 
            Uzun zamandır Ermenistan’a gitmek istiyordum. Türkiye ile Ermenistan arasında diplomatik ilişkinin olmaması ve yeşil pasaport sahibi olmam buna görünüyordu. Yeşil pasaporta vize almak çok zordu. Ermenistan’da tanıdığım hiç kimse olmadığından, davet edecek kimsem de yok demekti. Ermenistan’a ilişkin gezi yazılarını okudukça internet üzerinde e-vize yolunu denemeyi düşündüm. Bunun için gerekli olan pasaportumun taraması, Erivan’da otel rezervasyonu gibi evrakları tamamlayarak e-vize başvurumu yaptım. Başvurunun son kısmında vize ücretinin paypal ile ödendiğini ve paypal işleminin de ülkemizde geçerli olmadığını öğrendim. Seyahat sitelerinin birinde konuyla ilgili bir arkadaşın yardımıyla bu sorunu da aştım. Vize başvurumdan 17 saat sonra red kararı geldi.
 
Davutoğlu hükümeti döneminde yapılan bir yönetmelik değişikliği sonucunda iki pasaport alınabileceğini öğrendim. Bu yolu deneyenlerin olup olmadığını öğrenmek için takip ettiğim, konuyla ilgili sitelere yazdım. Gelen yanıtlar birbiriyle çelişkili idi. Birisi alırsın derken bir diğeri alamazsın diyordu. Oysa ben bu hakkı kullanan biri var mı demiştim. Bilen bilmeyen herkes yorum yapıyordu. Bilgiler Arap saçına dönmüştü. Bunun üzerine İç İşleri Bakanlığı Nüfus Genel Müdürlüğü’nü aradım. Aldığım yanıt olumluydu. Gerekli evrakları hazırlayıp en yakın ilçe nüfus müdürlüğüne başvurdum. Sabah 09.30’da başvurdum, öğleden sonra 16.30’da PTT Kargo’dan pasaportuma ait kargonun alındığına dair mesaj geldi. Başvurumu yaptıktan 24 saat sonra, PTT Kargo aracılığıyla pasaportumu aldım. Ermenistan’a gidiş için resmi bir engel kalmamıştı.
 
İzmir’den uçakla Trabzon’a gittim. Oradan Gürcistan’ın Batum şehrine geçtim. Batum’dan başkent Tiflis’e minibüslerle yolculuk ettim. Tiflis otogarında bir Ermeni taksicinin yardımıyla Erivan minibüslerin birinde yer buldum gece yarısı. Tiflis otogarı herhangi bir Anadolu şehrinin otogarından farksız görünüyor. Türk lokantaları, televizyon kanalları ve Türkçe bağırıp çağıranlarıyla.
 
Sosyal medyadan “sakın gitme, ne işin var orada” diyenler mi, “sakın Türk olduğunu söyleme” diyenler mi ya da sınırda yeşil pasaportun olduğu ortaya çıkar, vize alamazsın” diyenler mi gırla gitti. Her şeye kulaklarımı tıkadım ve yola çıktım. Gitmeden sosyal medyadan bir arkadaş Erivan’dan birisini önerdi. Facebook’ta arkadaş olduk. O Türkçe ben Ermenice bilmiyoruz. Bende İngilizce de birkaç cümle, hepsi o kadar. Önce Facebook üzerinden Erivan hakkında konuştuk. Yol uzunmuş, yorucuymuş hepsi kabulüm oldu. Bir gece sabaha karşı kendimi Ermenistan sınır kapısında buldum. Vizeyi bir dakikada aldım. Pasaport polisi pasaportun bütün sayfalarını ışığa tuttu, “niye geldin”, dedi. “Turist”, dedim, bana baktı ve pasaporta damgayı vurdu. İçeri girdim, inanamıyorum. Ermenistan’dayım, gülüyorum kendi kendime. Şimdiye kadar 24 ülkeden hiç birinde bu duyguyu yaşamadım. Beni Erivan’a götürecek minibüse hızlıca bindim, ama çok mutluyum…
           
Ermenistan’ın tarihi 3 bin yıllık bir geçmişe dayanıyor. İncil’e göre Ermeniler, Nuh’un torunlarından Hayk kabilesinden olduğuna inanılıyor. Tarih boyunca birçok beylik, krallık ve imparatorluğa ev sahipliği yapmış. 3 milyon nüfusu ve 30 bin kilometrelik yüz ölçümü ile dağlık bir ülkedir.
 
Efsaneye göre başkent Yerevan (Erivan) ismini, Nuh tufanından sonra karanın ilk göründüğü yerde “Göründü” (Yerevan) diye bağırmasından almış bulunuyor.
 
28 Mayıs 1918’de Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti ilan edilmiştir. 2,5 yıl süren bağımsızlık sonunda 2 Aralık 1920’de Ermeni Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adıyla Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (Sovyetler Birliği)’ne katılmıştır. 1991’de Sovyetler Birliği’nin çözülmesi üzerine Ermenistan 23 Ağustos 1991’de bağımsızlığını ilan ederek Türkiye’nin komşusu, daha doğrusu komşularından biri olmuştur.
 
Güney Kafkasya’da bulunan Ermenistan kuzeyde Gürcistan, güneyde İran, doğuda Azerbaycan ve batıda Nahçıvan (Azerbaycan) ve Türkiye ile sınır komşusudur. Ülkenin denize kıyısı bulunmuyor.
 
            1991’den 2019’a kadar geçen 28 yıllık süreçte iki ülke arasında diplomatik ilişki kurulamadı. Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki sorunlardan dolayı Türkiye 1993’de Ermenistan ile olan sınır kapılarını kapattı.  Türkiye-Ermenistan sınırının toplam uzunluğu 325 km.’dir. Bu sınırda kapalı durumda olan iki sınır kapısı bulunmaktadır: Alican (Iğdır) Karayolu Sınır Kapısı ve Akyaka (Kars) Demiryolu Sınır Kapısı. Şu an iki ülke arasındaki tek ulaşım kanalı hafta bir kaç kez düzenlenen (İstanbul-Erivan) uçak seferleridir.  
 
            Ermenistan’da kaldığım 6 gün boyunca bir gezginin yapması gerekenleri yerine getirdim. Erivan’a vardığımda gözümü kırpmadan her şeye dikkatle bakıyordum. Erivan’ın görünümü insanı şaşırtıyordu.  Daha önce gittiğim Sovyet ülkelerinde olduğu gibi geniş caddeler, park düzenlemeleri, kafeler, sarı ve kızıla çalan taşlarla inşa edilmiş binalar ve taş işçiliğinin örnekleri sergileniyor. Bu taş işçiliği örneklerini Ani Harabeleri ve Akdamar Kilisesi’nde gördüklerimizle aynıdır.
 
            Cumhuriyet Meydanı, Soykırım Anıtı ve Müzesi, Cascade (Çağlayan), Mavi Cami, Matenadaran Eski El Yazmaları Müzesi, Vernissage Pazarı, Ermenistan Ana Heykeli ve Askeri Müze, Tarih Müzesi, Opera Binası ve Meydanı, Ararat Konyak Fabrikası ve görülmesi gereken birçok müze, çarşı ve kafeleri dolaştım. Sokakta, kafede ve takside karşılaştığım hiç kimseden olumsuz bir davranışla karşılaşmadım. Aksine Türk olduğumu öğrenince, elimi sıkanlar, yanaklarımı öpenler hatta evine yemeğe davet için ısrar edenler oldu. Yaşlılardan Türkçe konuşup dedelerinden bahsedenler, Erzurum, Kars ve diğer şehirlerden bahsedenler oldu. Hele Erebuni Kalesi’nde konuştuğum amcayı unutmak mümkün değil. Konuştu, konuştukça ağladı, elimi avuçlarında hiç bırakmadan. 
 
            Erivan’ın biraz dışına çıkınca 1. yüzyılda kalma Pağan tapınağı Garni ve birkaç kilometre ötesinde bulunan Geghard Kilisesi, Türkiye sınırına yakın olan 17. yüzyılda inşa edilmiş Khor Virap Manastırı, Vagharshapat Katedrali ve Ermenistan’ın dini merkezi sayılan Eçmiyazin görülmeye değer.
           
            Sovyetler döneminde sağlık turizmi için kullanılan Jermuk bölgesi ve şelalesi görülmeyi hak ediyor. 
Erivan’ın dışında, coğrafi olarak çok yakın ve Kars’ın kardeşi sayılan Gümrü (Leninakan)  ülkenin ikinci büyük şehrini de gittim. Güzel bir mimariye sahip olan Gümrü’yü de Kars’ı yapan ustaların inşa ettiği söyleniyor. Gümrü’dekiler şehir için “Kars’ın kopyası” diyorlar.
 
Gümrü’de görülecek yerler arasında kent meydanı, siyah kilise, siyah kale, Ani Katedrali (Kars Ani’deki katedralinin aynısı), küçük müzeleri, heykelleri ve trafiğe kapalı sokakları görülmeye değerdir. Gümrü’de de, Erivan’da olduğu gibi geniş ve dümdüz yollar ve meydanlarıyla görülmeyi hak ediyor.
 
Ararat (Ağrı Dağı) Ermeniler için bambaşka bir anlam taşıyor. Müslümanlar için Mekke, Hristiyanlar için Kudüs ne ise, Ermeniler için Ararat odur. Ararat’ı çıplak gözle göremedim, ama çekilen resimleri gördüm, tek kelimeyle muhteşem.  Erivan’da her şey Ararat’a bakıyor.
                                                                                                             
Ermenistan Hakkındaki İlginç Bilgiler

·         Hristiyanlığı resmi olarak kabul eden ilk ulus olma özelliğini taşıyor.
·         Dünyanın ilk dolayısıyla en eski kilise ve manastırları bu ülkede bulunuyor.
·         Dünyanın şarapla uğraşan ilk ulusudur. Şarapçılık tarihi 6 bin yıldan çok eski dönemlere dayanıyor.
·         Satranç orta okullarda zorunlu ders olarak öğretiliyor.
·         Dünyadaki 10 milyon Ermeni’nin 7 milyonu ülke dışında yaşıyor.
·         Türkiye sınırlarında bulunan Ağrı Dağı (Ararat) Ermeniler için kutsal sayılıyor.
·         Başkentleri Erivan dünyanın en eski başkentlerinden biri olduğu söyleniyor. 2018 yılında Yerevan 2800. yaş günü kutlandı.
·         Ermenistan’ın ulusal ekmeği olan “Lavaş” UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ndedir.  Ayrıca Geghard Kilisesi,  Vagharshapat Katedrali ve Eçmiyazin UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde bulunuyor.
·         Kafkasya’nın en büyük gölü olan Sevan Gölü Ermenistan’da ve denizden 1926 metre yüksekliktedir.
·         Ermenistan nüfusunun % 98’ini Ermenilerden oluşuyor.
 
Yukarıda da dediğim gibi, iki ülke arasında diplomatik ilişki olmaması, sınır kapıları kapalı bulunması ve yazılı ve görsel medyadaki nefret söylemleri gözünüzü korkutmasın, Ermenistan’da çok güzel insanlar tanıyacaksınız.
                Ermenistan’ı ziyaret etmek gibi bir niyetiniz varsa; hiç düşünmeyin, endişelerinizi ve kafanızdaki soruları bir kenara bırakın. Yola çıkın, yola çıkmadan önce tüm ön yargılarınızı çöp sepetine atmayı unutmayın.   
 
 

 
 
 
 



Yasal Uyarı , Gizlilik Beyanı ve Künye  

  sosyalhizmetuzmani.org © Bütün hakları saklıdır.